აშშ-ის სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციამ (FDA) სამშაბათს პრეპარატი ლეიკოვორინი (leucovorin) იშვიათი გენეტიკური მდგომარეობის, კერძოდ ცერებრული ფოლატის დეფიციტის (Cerebral folate deficiency) სამკურნალოდ დაამტკიცა. სააგენტომ ის აუტიზმის სამკურნალოდ არ დაამტკიცა, რაც გარკვეული უკუსვლაა იმ განცხადებების ფონზე, როდესაც ადმინისტრაციის წარმომადგენლები მას ადრე აუტიზმის შესაძლო თერაპიად მოიხსენიებდნენ.
ლეიკოვორინი იგივე ფოლიუმის მჟავაა.
FDA-მ დაამტკიცა პრეპარატი “Wellcovorin”, რომელიც ლეიკოვორინის ტაბლეტურ ფორმას წარმოადგენს. მაიოს კლინიკის განმარტებით, ლეიკოვორინი არის ფოლინის მჟავა, რომელიც წარსულში გამოიყენებოდა ზოგიერთი კიბოს პრეპარატის გვერდითი ეფექტების შესამცირებლად და კიბოს გარკვეული ფორმების სამკურნალოდ. სამშაბათის პრესრელიზში FDA-ს კომისარმა მარტი მაკარიმ ამ გადაწყვეტილებას უწოდა მნიშვნელოვანი ეტაპი იმ ბავშვების მშობლებისთვის, რომლებსაც ეს უკიდურესად იშვიათი მდგომარეობა აქვთ. ამ დაავადებას შესაძლოა თან ახლდეს განვითარების შეფერხება და აუტისტური ნიშნები, თუმცა თავად დაავადება ძალიან იშვიათია. ოფიციალური შეფასებით, ცერებრული ფოლატის დეფიციტი დაახლოებით ერთ მილიონ ადამიანში ერთს უდასტურდება.
გასული წლის სექტემბერში გამართულ პრესკონფერენციაზე ტრამპის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებმა პრეპარატი აუტიზმის შესაძლო სამკურნალო საშუალებად წარმოადგინეს. მათ შორის იყო აშშ-ის ჯანდაცვისა და სოციალური სერვისების მდივანი რობერტ ფ. კენედი უმცროსი, რომელმაც განაცხადა, რომ ეს საინტერესო თერაპიაა, რომელიც შესაძლოა აუტიზმის მქონე ბევრ ბავშვს დაეხმაროს. თუმცა, FDA აცხადებს, რომ ამ ეტაპზე მტკიცებულებები საკმარისი არ არის.
ჟურნალისტებთან საუბრისას FDA-ს ერთ-ერთმა მაღალჩინოსანმა განაცხადა, რომ ამჟამად არ არსებობს საკმარისი მონაცემები იმისთვის, რომ დაამტკიცონ პრეპარატის ეფექტიანობა აუტიზმის უფრო ფართო პოპულაციაში. მისი თქმით, სააგენტომ შეისწავლა არსებული მონაცემები და დაადგინა, რომ აუტიზმის ფართო მკურნალობისთვის მტკიცებულებები ჯერ არ არსებობს. FDA-მ ასევე აღნიშნა, რომ 2024 წელს გამოქვეყნებული კვლევა, რომელიც ფოლინის მჟავას ეფექტს აუტიზმზე აღწერდა, 2026 წლის იანვარში გაუქმდა (retracted). კვლევა პრობლემურად ჩაითვალა, რადგან მონაცემებში სავარაუდო შეცდომები აღმოაჩინეს და სტატისტიკურმა ანალიზმა სტატიის შედეგების გამეორება ვერ შეძლო.
ტრამპის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებმა ლეიკოვორინი აუტიზმის შესაძლო სამკურნალო საშუალებად პირველად 2025 წლის სექტემბერში ახსენეს. იმავე ღონისძიებაზე პრეზიდენტმა აუტიზმი ორსულობის დროს ტაილენოლის (პარაცეტამოლის) გამოყენებას დაუკავშირა, თუმცა ამის დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ არსებობდა. ჟურნალ “Politico”-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში FDA-ს ხელმძღვანელმა მარტი მაკარიმ კვლავ აღნიშნა პრეპარატის პოტენციალი, რომელიც რანდომიზებულ კლინიკურ კვლევებს ეფუძნებოდა. მან ასევე დაწერა, რომ ლეიკოვორინი ათწლეულებია გამოიყენება და უსაფრთხოების კარგი პროფილი აქვს. ამავე დროს, მაკარიმ ხაზი გაუსვა, რომ ლეიკოვორინი არ არის აუტიზმის განკურნების საშუალება, თუმცა ზოგიერთ კვლევაში საუბრისა და კომუნიკაციის დეფიციტის გაუმჯობესება დაფიქსირდა.
გასულ კვირას ჟურნალ “The Lancet”-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ თეთრ სახლში გამართული ღონისძიების შემდეგ 5-დან 17 წლამდე ბავშვებში ლეიკოვორინის ახალი რეცეპტები 71%-ით გაიზარდა. ამავე პერიოდში, კერძოდ დეკემბერში, FDA-მ პრეპარატის დეფიციტიც აღნიშნა, რის გამოც მშობლებს მისი მიღება გაუჭირდათ.
პარაცეტამოლისა და ლეუკოვორინის მოხმარების ცვლილებები თეთრი სახლის ბრიფინგის შემდეგ
