როგორც Reuters-ს ადგილობრივი ექიმები ეუბნებიან, ღაზაში კიბოს მქონე პაციენტების სიკვდილიანობა ომამდელ პერიოდთან შედარებით დაახლოებით 2-3-ჯერ გაიზარდა. მათი შეფასებით, მთავარი მიზეზებია სპეციალიზებული ონკოლოგიური მომსახურების დაკარგვა, მედიკამენტებისა და დიაგნოსტიკური საშუალებების დეფიციტი და იმ პაციენტებისთვის მკურნალობაზე შეზღუდული წვდომა, რომლებსაც ღაზის ფარგლებს გარეთ სჭირდებათ დახმარება. აღნიშნული მაჩვენებელი ადგილობრივი ექიმების შეფასებას ეფუძნება და კონფლიქტის პირობებში მისი დამოუკიდებლად სრულად გადამოწმება რთულია.
ომამდე ღაზაში კიბოს დაახლოებით 11 000 რეგისტრირებული პაციენტი იყო. Turkish-Palestinian Friendship Hospital ტერიტორიაზე ერთადერთი სპეციალიზებული ონკოლოგიური ცენტრი იყო. ჯანმოს აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვის ჟურნალშიც აღწერილია, რომ საავადმყოფოს მძიმე დაზიანებამ კიბოს მკურნალობის შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად შეამცირა. 2025 წლის მარტში ისრაელის ძალებმა შენობა კონტროლირებული აფეთქებით გაანადგურეს. ისრაელის მხარის განცხადებით, შენობის ქვეშ ჰამასის მიერ გამოყენებული გვირაბი არსებობდა.
ადგილობრივი სპეციალისტების შეფასებით, დღეს ღაზაში კიბოს მქონე ადამიანების რაოდენობა დაახლოებით 17 000-ს აღწევს. მათი ნაწილი საჭიროებს ქიმიოთერაპიას, სხივურ თერაპიას, ოპერაციას ან ისეთ დიაგნოსტიკურ მომსახურებას, რომელიც ტერიტორიაზე აღარ არის სრულად ხელმისაწვდომი. Reuters-ს ღაზის უდიდესი საავადმყოფოს, Al Shifa-ს ხელმძღვანელმა უთხრა, რომ კიბოს მქონე პაციენტებში ყოველდღიურად დაახლოებით 3-5 სიკვდილი ფიქსირდება, მაშინ როცა ომამდე ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 1-2 იყო.
პრობლემა მხოლოდ ერთი საავადმყოფოს დაკარგვით არ შემოიფარგლება. ჯანმო 2025 წელსაც იუწყებოდა, რომ ღაზაში რამდენიმე მსხვილი სამედიცინო დაწესებულების ფუნქციის შეწყვეტამ ან დაზიანებამ ისეთი სერვისები შეამცირა, როგორიცაა კიბოს მკურნალობა, ნეიროქირურგია და გულის სპეციალიზებული დახმარება. 2026 წლის დასაწყისში WHO 18 500-ზე მეტ მძიმე პაციენტს ასახელებდა, რომლებსაც ღაზის ფარგლებს გარეთ სამედიცინო ევაკუაცია სჭირდებოდათ.
Reuters-ის ცნობით, ამჟამად დაახლოებით 20 000 პაციენტია რეგისტრირებული საზღვარგარეთ სამკურნალოდ გასაყვანად და მათგან დაახლოებით 5 000 კიბოს მქონე ადამიანია. ადგილობრივი ჯანდაცვის წარმომადგენლების თქმით, ბევრ მათგანს გასვლის ნებართვა ჯერ არ მიუღია.
სამედიცინო ევაკუაციის პროცესი რამდენიმე ეტაპს მოიცავს. WHO-ს განმარტებით, ღაზაში მკურნალი ექიმი პაციენტს ევაკუაციისთვის წარადგენს, ადგილობრივი რეფერალური კომიტეტი კი შემთხვევებს სამედიცინო აუცილებლობის მიხედვით ანიჭებს პრიორიტეტს. შემდეგ საჭიროა მიმღები ქვეყნის თანხმობა და საზღვრის გადაკვეთის კოორდინაცია.
ისრაელის სამხედრო უწყება COGAT უარყოფს, რომ სამედიცინო ევაკუაციებს თავად ისრაელი ზღუდავს. უწყების განცხადებით, პაციენტს ღაზიდან გასასვლელად უნდა ჰქონდეს მიმღები ქვეყნის ოფიციალური მოთხოვნა და გაიაროს უსაფრთხოების შემოწმება. COGAT-ის მონაცემებით, 2026 წლის თებერვალში რაფაჰის გადასასვლელის შეზღუდული გახსნის შემდეგ სამკურნალოდ ეგვიპტეში დაახლოებით 5 800 ადამიანი გავიდა.
ონკოლოგიურ დაავადებებში დრო განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ქიმიოთერაპიის ციკლების გადადებამ, რადიოთერაპიაზე მიუწვდომლობამ ან დიაგნოზის დაგვიანებამ შეიძლება დაავადების პროგრესირების რისკი გაზარდოს. სწორედ ამიტომ WHO სამედიცინო ევაკუაციისას გადაუდებელ და სპეციალიზებულ მკურნალობას საჭიროებულ პაციენტებს პრიორიტეტულ ჯგუფებად განიხილავს.
ღაზის ექიმების ნაწილი ასევე საუბრობს ომის დროს წარმოქმნილ გარემოს დაბინძურებასა და ტოქსიკურ ნივთიერებებზე, როგორც კიბოს შემთხვევების შესაძლო დამატებით ფაქტორზე. თუმცა ამ ეტაპზე არ არსებობს საკმარისი მონაცემები იმის დასადგენად, გაიზარდა თუ არა კიბოს რეალური სიხშირე კონკრეტულად ომის შედეგად წარმოქმნილი ქიმიური ზემოქმედების გამო. Reuters-ის მიერ მოყვანილი ეს მოსაზრება ჰიპოთეზად უნდა განვიხილოთ და არა დადასტურებულ მიზეზშედეგობრივ კავშირად.
არსებული მონაცემებით გაცილებით უფრო მკაფიო პრობლემაა უკვე დიაგნოზირებული პაციენტებისთვის მკურნალობის უწყვეტობის დარღვევა. სპეციალიზებული ინფრასტრუქტურის დაკარგვა, მედიკამენტებისა და მოწყობილობების დეფიციტი და სამედიცინო ევაკუაციის ნელი ტემპი ნიშნავს, რომ ათასობით ადამიანს დროულ ონკოლოგიურ დახმარებაზე სრულფასოვანი წვდომა კვლავ არ აქვს.
