აივ ინფექციისგან განკურნების კიდევ ორი დამატებითი შემთხვევა სხვა ჩვენებით ჩატარებული ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის გზით წარადგინეს წლევანდელ კონფერენციაზე AIDS 2026, რამაც დღემდე დაფიქსირებული განკურნებული შემთხვევების საერთო რაოდენობა ცამეტამდე გაზარდა. ერთ-ერთი ასეთი შემთხვევა, ესენის პაციენტი, განვითარდა კომპლექსური ვირუსოლოგიური პირობების მიუხედავად და წარმოადგენს პირველ შემთხვევას შერეული აივ-1 ტროპიზმით, განაცხადა კარინა ელსნერმა გერმანიის ქალაქ ესენის საუნივერსიტეტო მედიცინის ვირუსოლოგიის ინსტიტუტიდან.
ეს გვაძლევს ახალ წარმოდგენას ვირუსული ტროპიზმის როლზე აივ-ის განკურნებაში, განუცხადა ელსნერმა დამსწრეებს. მთავარი კითხვაა: არის თუ არა ამ CCR5-delta32 მუტაციის არსებობა ნამდვილად მთავარი გასაღები აივ-ის გრძელვადიანი რემისიის მისაღწევად, თუ ამის მიღწევა მის გარეშეც არის შესაძლებელი?
განკურნების პირველმა პაციენტმა, ბერლინის პაციენტმა ტიმოთი რეი ბრაუნმა, ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია 2007-2008 წლებში ჩაიტარა მწვავე მიელოიდური ლეიკემიის სამკურნალოდ. განკურნების სხვა შემთხვევების უმეტესობის მსგავსად, ბრაუნს ჰქონდა CCR5-delta32 მუტაციის ორი ასლი, რაც აივ-1-ის მიმართ რეზისტენტობას ანიჭებს, და მის დონორსაც ჰქონდა ამ მუტაციის ორი ასლი.
პირველი წარმატებული განკურნება პაციენტში ველური ტიპის CCR5 ტროპიზმით იყო ჟენევის პაციენტი, რომელმაც მიელოიდური სარკომის სამკურნალოდ მიიღო ტრანსპლანტატი დონორისგან ორი ველური ტიპის ასლით. თუმცა, განკურნების არცერთ შემთხვევას დღემდე არ ჰქონია CXCR4 ტროპიზმი.
ესენის პაციენტის შემთხვევას, რომელიც ელსნერმა წარადგინა, ჰქონდა შერეული აივ-1 ტროპიზმი, სადაც ვირუსი იყენებდა როგორც CCR5, ისე CXCR4 რეცეპტორებს. მას აივ-ზე დადებითი პასუხი 2003 წელს დაუდგინდა CD4 რაოდენობით 146 უჯრედი მიკროლიტრზე და გადატანილი B ჰეპატიტის ინფექციით.
2010 წელს მას დაუდგინდა B-უჯრედოვანი ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემია და 2020 წელს, 61 წლის ასაკში, ჩაუტარდა ალოგენური ჰემატოპოეზური ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია 40 წლის მამაკაცი დონორისგან ორმაგი CCR5-delta32 მუტაციით. შემდეგ მან დაიწყო ანტირეტროვირუსული თერაპია და აღარ აღენიშნებოდა აივ-1-ის შესამჩნევი ვირუსული დატვირთვა.
ტრანსპლანტაციიდან 28 თვის შემდეგ აივ დნმ რეზერვუარის ანალიზმა აჩვენა 7.4 ასლი მილიონ უჯრედზე, თუმცა რეპლიკაციის უნარის მქონე ვირუსი არ გამოვლენილა. 42 თვის შემდეგ კოლონოსკოპიის დროს აღებულმა ბიოფსიამ არ აჩვენა პროვირუსული აივ დნმ. მან ანალიტიკური მკურნალობის შეწყვეტა დაიწყო ტრანსპლანტაციიდან 51 თვის შემდეგ და მოხსენების მომენტისთვის, დაახლოებით 60 კვირის შემდეგ, არ აღენიშნება შესამჩნევი აივ რნმ.
ამავდროულად, ესენის პაციენტს აღენიშნა B ჰეპატიტის დაბრუნება მკურნალობის შეწყვეტიდან 3.5 კვირაში. მე-11 კვირას იდენტიფიცირებული იქნა B ჰეპატიტის A2 გენოტიპი, რომელსაც რეპლიკაციის უნარი ჰქონდა. პაციენტს აღმოაჩნდა ზედაპირული ანტიგენები მე-15 კვირას და ღვიძლის ფერმენტების გარდამავალი მატება 31-ე კვირას. 35-ე კვირას მან აჩვენა HBeAg სეროკონვერსია.
ჩვენ ჯერ კიდევ იმ ფაზაში ვართ, როდესაც ვერ ვაფიქსირებთ anti-HBs-ს, თუმცა B ჰეპატიტის ფუნქციური განკურნება შესაძლოა კვლავ შესაძლებელი იყოს, თქვა ელსნერმა. პაციენტი იმყოფება B-უჯრედოვანი ლიმფომის სრულ რემისიაში. ეს შემთხვევა მნიშვნელოვანი იყო იმის საჩვენებლად, რომ ეს სტრატეგია წარმატებული აღმოჩნდა რთული ვირუსოლოგიური პირობების ფონზეც კი.
მეორე მოხსენებული შემთხვევა, კანზას სიტის პაციენტი, არის ყველაზე ახალგაზრდა ადამიანი, ვინც განიკურნა აივ ინფექციისგან.
ეს ჯერ კიდევ ერთი პაციენტის შემთხვევაა, მაგრამ ის ემატება იმ პაციენტთა სიას, რომლებიც გამოჯანმრთელდნენ ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის შემდეგ, განუცხადა დამსწრეებს კანზასის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ასოცირებულმა პროფესორმა ვისამ ელ ატრუნიმ.
პაციენტს აივ-ის დიაგნოზი დაუსვეს 2018 წელს ვირუსული დატვირთვით 2 მილიონი ასლი მილილიტრზე და CD4 რაოდენობით 23. მან დაიწყო ანტირეტროვირუსული თერაპია. ესენის პაციენტამდე არსებული სხვა შემთხვევების მსგავსად, მისი აივ იყო CCR5-ტროპული.
მას დაუდგინდა არადიფერენცირებული მწვავე მიელოიდური ლეიკემია 2020 წლის ივნისში, 21 წლის ასაკში, და ჩაუტარდა ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია თავსებადი დონორისგან, რომელიც ატარებდა CCR5-delta32 მუტაციის ორ ასლს.
სამწუხაროდ, გადანერგილი უჯრედები თავიდან კარგად არ დამკვიდრდა, პაციენტი რჩებოდა ტრანსფუზიაზე დამოკიდებული და თრომბოციტოპენიური, რის გამოც დასჭირდა ღეროვანი უჯრედების დამატებითი დოზა იმავე დონორისგან 4 თვის შემდეგ. ამის შემდეგ მან მიაღწია დონორის 100%-იან პოლიმორფიზმს და გახდა ტრანსფუზიისგან დამოუკიდებელი.
მან ასევე განიცადა ტრანსპლანტატის რეაქცია მასპინძლის წინააღმდეგ, სხვა გართულებები მოიცავდა ბაქტერიემიას, ციებ-ცხელების ეპიზოდებს, პირის ღრუს მუკოზიტს, ჰემოპერიტონეუმს, თირკმლის მწვავე დაზიანებას, ციტომეგალოვირუსულ ვირემიას, BK ვირუსულ ჰემორაგიულ ცისტიტს და სინუსიტს, რამაც ქირურგიული ჩარევა მოითხოვა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში ყოფნისას.
მკურნალობის შეწყვეტამდე მას ჰქონდა ვირუსული დატვირთვის ხანმოკლე მატება ტრანსპლანტაციიდან 3 თვის განმავლობაში, მაგრამ შემდეგ ჰქონდა შეუმჩნეველი ვირუსული დატვირთვა 2021 წლის იანვრის ბოლოდან. მან ანალიტიკური მკურნალობის შეწყვეტა დაიწყო 2025 წლის თებერვალში და 17 თვის შემდეგ კვლავ არ აღენიშნება შეფასებადი ვირუსული დატვირთვა.
ეს ორი შემთხვევა კიდევ ერთხელ ამტკიცებს, რომ ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია იმ პირებში, ვისაც ეს პროცედურა ლეიკემიის ან ლიმფომის გამო სჭირდებათ და დონორებს აკლიათ CCR5 რეცეპტორი, ეფექტური სტრატეგიაა რემისიის მისაღწევად, აღნიშნა მონიკა განდიმ.
რა თქმა უნდა, ჩვენ არ შეგვიძლია გამოვიყენოთ ღეროვანი უჯრედების ან ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაცია, თუ პაციენტს ნამდვილად არ სჭირდება ეს პროცედურა სიმსივნის გამო, ამიტომ ეს შემთხვევები წარმოადგენს კონცეპტუალურ მტკიცებულებას იმისა, შეგვიძლია თუ არა გავთიშოთ CCR5 რეცეპტორი სხვა გზებით, მაგალითად CRISPR ტექნოლოგიით. ყველა ეს კვლევა მიმდინარეობს, მაგრამ სასიხარულოა AIDS 2026-ზე რემისიის ორი დამატებითი შემთხვევის ხილვა.
წყარო: Medscape Medical News
