შეფილდის უნივერსიტეტის (University of Sheffield) ბეიტსონის დაავადებათა მექანიზმების ცენტრის მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ პათოგენურ სოკოებს შეუძლიათ ადამიანის პირველადი იმუნური პასუხის ბლოკირება. კვლევამ აჩვენა, რომ პათოგენი თრგუნავს ნეიტროფილების, ანუ ინფექციასთან მებრძოლი ყველაზე გავრცელებული თეთრი სისხლის უჯრედების დამცავ ფუნქციას. ნაშრომი გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში “mBio”.
სტატისტიკური მონაცემებით, ჯანმრთელი მოსახლეობის დაახლოებით 40%-დან 60%-მდე Candida albicans-ის უსიმპტომო მატარებელია, ვინაიდან ეს სოკო ადამიანის ორგანიზმის ნორმალური მიკრობიომის ნაწილია. თუმცა, იმუნოკომპრომეტირებულ პაციენტებში (სუსტი იმუნური სისტემის მქონე პირებში) პათოგენი აღწევს სისხლის მიმოქცევის სისტემაში და იწვევს ინვაზიურ კანდიდოზს, ანუ მდგომარეობას, რომლის დროსაც ლეტალობის მაჩვენებელი 50%-ს უახლოვდება.
კვლევამ, რომელიც ჩატარდა ადამიანის იმუნურ უჯრედებსა და ზებრათევზის (zebrafish) მოდელებზე, აჩვენა, რომ Candida აქტიურად თრგუნავს აზოტის რეაქტიული ფორმების (RNS) გამომუშავებას. აზოტის რეაქტიული ფორმები წარმოადგენს ტოქსიკურ მოლეკულებს, რომლებსაც ნეიტროფილები ნორმაში უცხო აგენტების გასანადგურებლად იყენებენ. სოკოვანი ინფექციის დროს პათოგენი ამ დამცავი მოლეკულების დონეს ნორმალურ ბაზისურ მაჩვენებელზე დაბლა აქვეითებს, რაც იწვევს იმუნური პასუხის მნიშვნელოვან შესუსტებას.
მსგავსი იმუნოსუპრესიული თვისებები გამოვლინდა სხვა კლინიკურად მნიშვნელოვან სოკოვან პათოგენებშიც, მათ შორის მულტირეზისტენტულ სახეობა Candida auris-ში. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) როგორც Candida albicans, ისე Candida auris კრიტიკული პრიორიტეტის პათოგენებად მიიჩნია, რაც განპირობებულია ანტიფუნგალური (სოკოს საწინააღმდეგო) მედიკამენტების მიმართ მზარდი რეზისტენტობითა და ეფექტური ვაქცინების არარსებობით.
ექსპერიმენტულ მოდელებზე დაკვირვებამ აჩვენა პირდაპირი კორელაცია იმუნური პასუხის დათრგუნვის ხარისხსა და ინფექციის სიმძიმეს შორის: რაც უფრო ეფექტურად თრგუნავდა სოკოვანი შტამი ნეიტროფილების მიერ RNS-ის გამოყოფას, მით უფრო მაღალი იყო ლეტალობის მაჩვენებელი. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ იმუნოსუპრესია სოკოს ვირულენტობის (პათოგენურობის) ერთ-ერთი მთავარი განმსაზღვრელი ფაქტორია.
მიღებული შედეგები საფუძველს უყრის “მასპინძელზე მიმართული თერაპიის” განვითარებას. ეს მიდგომა გულისხმობს არა უშუალოდ სოკოვან უჯრედებზე თავდასხმას, არამედ პაციენტის საკუთარი იმუნური სისტემის გაძლიერებას. კვლევის ფარგლებში დათრგუნული იმუნური პასუხის ხელოვნურმა აღდგენამ მნიშვნელოვნად გაზარდა გადარჩენადობის მაჩვენებელი, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც აღნიშნული მეთოდი კომბინირებული იყო არსებულ ანტიფუნგალურ მედიკამენტებთან. პროფესორ ფილიპ ელკის განცხადებით, იმუნური სისტემის სტიმულირებაზე ორიენტირებული მკურნალობა სულ უფრო აქტუალური გახდება ანტიფუნგალური რეზისტენტობის გლობალური მატების ფონზე.
წყარო: University of Sheffield / mBio Journal
