საერთაშორისო სამედიცინო და სამეცნიერო პლატფორმებზე გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, სინთეზური პეპტიდების გამოყენება ბიოჰაკინგსა და თვითმკურნალობაში მკვეთრად გაიზარდა. თუმცა, კლინიკური კვლევების მეთოდოლოგიურმა ფილტრაციამ, რომელიც 100-ზე მეტ სამეცნიერო ნაშრომს მოიცავდა, აჩვენა, რომ ამ ნივთიერებების გარშემო არსებული აღფრთოვანება ხშირად საგრძნობლად უსწრებს წინ რეალურ სამეცნიერო მტკიცებულებებს. ანალიზი ფოკუსირებული იყო იმ 19 პეპტიდზე, რომელთა ამოღებასაც აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაცია (FDA) სპეციალური საზედამხედველო სიიდან (Category 2 Bulk Substances List) განიხილავს. მიმიხოლვა ჟ. მორეირამ მოამზადა ჟურნალ Men’s Health-ისთვის.
წინაკლინიკური (ლაბორატორიული) კვლევები ფუნდამენტურია ნებისმიერი მედიკამენტის უსაფრთხოების პროფილის დასადგენად. მღრღნელებსა და პრიმატებს ადამიანთან მაღალი გენეტიკური და ფიზიოლოგიური მსგავსება აქვთ, რაც მეცნიერებს საშუალებას აძლევს შეისწავლონ ნივთიერების მოკლევადიანი და გრძელვადიანი გვერდითი ეფექტები. თუმცა, ბიოლოგიური თვალსაზრისით, ლაბორატორიული ცხოველის ორგანიზმში მიღებული პოზიტიური შედეგი არ წარმოადგენს ადამიანისთვის იგივე თერაპიული ეფექტის ავტომატურ გარანტიას.
სისტემურმა მიმოხილვამ აჩვენა, რომ პოპულარულ სინთეზურ პეპტიდებს, როგორებიცაა Selank (რომელსაც ნოოტროპულ, გონებრივი შესაძლებლობების გამაუმჯობესებელ ეფექტებს მიაწერენ) და TB-500 (რომელიც ქსოვილების სწრაფი აღდგენისთვის გამოიყენება), ზურგს მხოლოდ ცხოველებზე ჩატარებული ექსპერიმენტები უმაგრებთ. ადამიანებზე ჩატარებული ვრცელი კლინიკური ცდები ამ პრეპარატებზე პრაქტიკულად არ მოიპოვება. უფრო მეტიც, TB-500-ის შემთხვევაში, ზოგიერთი დამოუკიდებელი სამეცნიერო ნაშრომი მიუთითებს უჯრედების ნეოპლასტიკური ტრანსფორმაციის (ონკოგენურობის) თეორიულ რისკებზე – არსებობს თეორიული ბიოლოგიური საფუძველი, თუმცა ადამიანებში ონკოგენური ეფექტი დადასტურებული არ არის.
ნებისმიერი სამეცნიერო კვლევის ვალიდობისთვის უმნიშვნელოვანესია მიკერძოებულობის (Bias) გამორიცხვა. პეპტიდების არსებული ბაზის ანალიზისას გამოვლინდა, რომ ბევრ შემთხვევაში პოზიტიური შედეგების მქონე ერთადერთი კვლევები დაფინანსებულია უშუალოდ იმ ფარმაცევტული სუბიექტების მიერ, რომლებიც თავადვე აწარმოებენ მოცემულ პეპტიდს (ამის მაგალითია პეპტიდი AOD-9604). სხვა შემთხვევებში, დადებითი სამეცნიერო დასკვნები ძირითადად მხოლოდ ერთი კონკრეტული მეცნიერის იზოლირებულ შრომებზეა დამოკიდებული (როგორც პეპტიდ Semax-ის შემთხვევაში).
კიდევ ერთ სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს ხელმისაწვდომი კვლევების ასაკი და მათი არასწორი სტრუქტურირება. ბევრი ნაშრომი 1980-იანი წლებიდან 2000-იანი წლების დასაწყისამდე პერიოდს მიეკუთვნება, რაც თანამედროვე სტანდარტების მიხედვით ხშირად საჭიროებს დამოუკიდებელ გადამოწმებასა და განმეორებით კვლევებს. ადამიანებზე ჩატარებულ მცირერიცხოვან ექსპერიმენტებში (მაგალითად, BPC-157 და DSIP პეპტიდებზე) ხშირად ფიქსირდება ორი ძირითადი ხარვეზი:
-
საკონტროლო ჯგუფის არარსებობა: კვლევებში არ არის გამოყენებული პლაცებო-კონტროლი, რაც შეუძლებელს ხდის იმის დადგენას, მიღებული ეფექტი რეალური ფარმაკოლოგიური მოქმედების შედეგია თუ ფსიქოლოგიური განწყობის (პლაცებოს ეფექტი).
-
მცირე შერჩევა (Sample Size): კვლევებში მონაწილეთა რაოდენობა 20 ადამიანზე ნაკლებია. სტატისტიკური თვალსაზრისით, ასეთი მცირე ჯგუფიდან მიღებული შედეგები შესაძლოა შემთხვევითი აღმოჩნდეს და მათი განზოგადება ფართო პოპულაციაზე დაუშვებელია.
გარდა ამისა, რამდენიმე დისტრიბუტორი ხშირად ციტირებს ორგანიზმში ბუნებრივად არსებული, ნატურალური პეპტიდების ბიოლოგიურ თვისებებს და მათ ავტომატურად მიაწერს სინთეზურ ანალოგებს. თუმცა, ხელოვნური ვერსიები მხოლოდ ნაწილობრივ ბაძავენ ნატურალური მოლეკულების ფრაგმენტებს, რაც სტრუქტურული სტაბილურობისა და სისუფთავის მკაცრი კონტროლის გარეშე 1:1-ზე იდენტურობას არ ნიშნავს.
მიმოხილვის ფარგლებში გამოიკვეთა რამდენიმე მოლეკულა, რომელთაც გააჩნიათ მყარი და დადასტურებული სამეცნიერო ბაზა. მათ შორის განსაკუთრებული ადგილი უკავია საინექციო პეპტიდ Thymosin Alpha-1-ს. აღნიშნული ნივთიერება შესწავლილია როგორც იმუნომოდულატორი და მონაწილეობს იმუნური პასუხის რეგულაციაში. არსებობს მტკიცებულებები, რომ Thymosin Alpha-1-ს გარკვეულ პოპულაციებში შეუძლია გააძლიეროს ვაქცინებზე იმუნური პასუხი.
ეს პეპტიდი დღეისათვის ოფიციალურად არის რეგისტრირებული და დამტკიცებული მსოფლიოს 30-ზე მეტ ქვეყანაში გარკვეული ჩვენებებით, მათ შორის ჰეპატიტებისა და ზოგიერთი ინფექციური პათოლოგიის სამკურნალოდ. ის ფაქტი, რომ პაციენტები ხშირად მიმართავენ ამ ნივთიერებებს რეალური კლინიკური აუცილებლობის გამო, მიუთითებს იმაზე, რომ სამედიცინო სექტორში არსებობს მაღალი მოთხოვნა ხარისხიან, რანდომიზებულ და კონტროლირებად კვლევებზე, რათა სრულად დადგინდეს სინთეზური პეპტიდების თერაპიული საზღვრები.
შენიშვნა: მოცემული სტატია ატარებს მხოლოდ საინფორმაციო-ანალიტიკურ ხასიათს, ეყრდნობა საერთაშორისო სამეცნიერო მიმოხილვებს და არ წარმოადგენს სამედიცინო რეკომენდაციას ან დანიშნულებას.
