აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) ბოლო თვეებში რამდენიმე ისეთი კვლევის გამოქვეყნება შეაჩერა, რომლებიც ფართოდ გამოყენებული COVID-19-ისა და სარტყლისებრი ლიქენის (shingles) ვაქცინების უსაფრთხოებას ადასტურებდა. ეს ინფორმაცია ჯანმრთელობისა და სოციალური მომსახურების დეპარტამენტის წარმომადგენელმა დაადასტურა.
კვლევები სახელმწიფო დაფინანსებით ჩატარდა. მეცნიერებმა მილიონობით პაციენტის მონაცემები გააანალიზეს და დაადგინეს, რომ სერიოზული გვერდითი მოვლენები ძალიან იშვიათია.
2025 წლის ოქტომბერში მკვლევრებს დაევალათ, უარი ეთქვათ COVID-19-ის ვაქცინის შესახებ ორი კვლევის გამოქვეყნებაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი სამეცნიერო ჟურნალებს უკვე მიღებული ჰქონდათ. 2026 წლის თებერვალში კი FDA-ის ხელმძღვანელობამ არ დაამტკიცა Shingrix-ის (სარტყლისებრი ლიქენის ვაქცინა) კვლევის თეზისების წარდგენა წამლის უსაფრთხოების კონფერენციაზე.
ეს გადაწყვეტილებები განიხილება, როგორც ვაქცინებზე ხელმისაწვდომობის შეზღუდვის ფართო პოლიტიკის ნაწილი. პარალელურად, შემცირდა ვაქცინების კვლევის დაფინანსება და გავრცელდა დაუდასტურებელი ინფორმაცია, რომელიც მათ უსაფრთხოებას ეჭვქვეშ აყენებს.
დეპარტამენტის წარმომადგენლის განცხადებით, COVID-19-ის კვლევები იმიტომ გაიწვია, რომ ავტორებმა მონაცემებით დაუდასტურებელი, ზოგადი დასკვნები გააკეთეს. მისი თქმით, FDA-მ სამეცნიერო პროცესის სანდოობის დასაცავად იმოქმედა.
სარტყლისებრი ლიქენის კვლევებთან დაკავშირებით განიმარტა, რომ მათი დიზაინი სააგენტოს მანდატს სცდებოდა, თუმცა უსაფრთხოების შედეგებზე პასუხი არ გაცემულა. იმ პერიოდში ვაქცინების დეპარტამენტს ვინეი პრასადი ხელმძღვანელობდა.
კვლევების ერთ-ერთმა ანალიზმა მოიცვა 7.5 მილიონზე მეტი Medicare-ის ბენეფიციარი (65 წელზე უფროსი ასაკის პირები). შეფასდა 14 შესაძლო გვერდითი ეფექტი, მათ შორის ინფარქტი, ინსულტი და გიენ-ბარეს სინდრომი. მნიშვნელოვნად გაზრდილი რისკი მხოლოდ ანაფილაქსიის შემთხვევაში დაფიქსირდა (დაახლოებით 1 შემთხვევა მილიონზე). სხვა სერიოზული რისკების ზრდა არ გამოვლენილა.
მეორე კვლევაში (6 თვიდან 64 წლამდე ასაკის 4.2 მილიონი ადამიანი) გამოვლინდა იშვიათი შემთხვევები: ცხელებასთან დაკავშირებული კრუნჩხვები და მიოკარდიტი. თუმცა, დასკვნა უცვლელი დარჩა: ვაქცინაციის სარგებელი მნიშვნელოვნად აღემატება რისკებს.
დამოუკიდებელმა ექსპერტებმა აღნიშნეს, რომ კვლევები ხარისხიანად იყო ჩატარებული და მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავდა. ზოგიერთმა სპეციალისტმა მათი გამოქვეყნების შეფერხება ცენზურადაც შეაფასა.
კრიტიკა შეეხო იმასაც, რომ ვაქცინების შესახებ ნეგატიური ინფორმაცია დაბალი სტანდარტით ვრცელდებოდა, მაშინ როცა უსაფრთხოების დამადასტურებელი კვლევები იბლოკებოდა.
სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ ასეთი მასშტაბური კვლევები აუცილებელია, რადგან ისინი მილიონობით ადამიანის რეალურ მონაცემებს ასახავს, რაც კლინიკურ კვლევებზე ბევრად უფრო ვრცელ სურათს გვაძლევს.
