21 ოქტომბრიდან ქვეყნის მასშტაბით სეზონური გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია ოფიციალურად დაიწყო. აცრა სრულად ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ და საქართველოს ყველა მოქალაქისთვის უფასოა.
იმუნიზაციის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, საქართველომ ფრანგული წარმოების, კომპანია SANOFI WINTHROP INDUSTRIE-ის სეზონური გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის (Vaxigrip) 200 000 დოზა შეიძინა. აღნიშნული პრეპარატი ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მიერ რეკომენდებულ ნუსხაშია შეტანილი.
რატომ არის წლევანდელი ვაქცინა სამკომპონენტიანი და არა ოთხკომპონენტიანი?
ბოლო წლებში საზოგადოება მიეჩვია, რომ სეზონური გრიპის ვაქცინა “ოთხვალენტიანი” იყო. მიმდინარე სეზონზე სამედიცინო დაწესებულებებსა და სააფთიაქო ქსელებში ძირითადად სამვალენტიანი პრეპარატი გვხვდება. ეს ცვლილება ვაქცინის “დასუსტებას” არ ნიშნავს, პირიქით, საქმე ეპიდემიოლოგიურ წარმატებასთან გვაქვს.
ადამიანის პოპულაციაში სეზონურად ძირითადად გრიპის ოთხი ვარიანტი ცირკულირებდა:
-
A ტიპის გრიპი H1N1 (ე.წ. “ღორის გრიპი”, რომელმაც 2009 წლის პანდემია გამოიწვია, წარსულში კი “ესპანური გრიპის” სახელით იყო ცნობილი);
-
A ტიპის გრიპი H3N2 (გასულ საუკუნეში “ჰონგ-კონგის გრიპის” გამომწვევი, რომელიც ტრადიციულად მძიმე სეზონებს განაპირობებს, განსაკუთრებით ხანდაზმულებში);
-
B ტიპის გრიპი, Victoria-ს ხაზი;
-
B ტიპის გრიპი, Yamagata-ს ხაზი.
ოთხკომპონენტიან ვაქცინაში ოთხივე ამ შტამის ანტიგენი შედიოდა, რათა იმუნურ სისტემას თითოეულის ამოცნობა ესწავლა.
B/Yamagata-ს გაქრობა გლობალური რუკიდან
2020 წლის მარტიდან, COVID-19-ის პანდემიის დაწყების შემდეგ, B/Yamagata-ს ხაზის ვირუსი მსოფლიოს არცერთ საზედამხედველო ლაბორატორიაში აღარ დაფიქსირებულა. პანდემიის პერიოდში საზღვრების ჩაკეტვამ, პირბადეების გამოყენებამ და სოციალურმა დისტანცირებამ შედეგი გამოიღო. ვინაიდან B ტიპის ვირუსი A ტიპთან შედარებით ბევრად ნელა მუტაციას განიცდის და შედარებით ნელა ვრცელდება, Yamagata-ს ხაზმა ცირკულაცია სრულად შეწყვიტა.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია წელიწადში ორჯერ აჯამებს გლობალური ლაბორატორიული ქსელის მონაცემებს და განსაზღვრავს ვაქცინის ოპტიმალურ შემადგენლობას. მას შემდეგ, რაც მკვლევრები რამდენიმე წლის განმავლობაში საბოლოოდ დარწმუნდნენ, რომ Yamagata-ს შტამი გამქრალია, გაიცა რეკომენდაცია მისი ვაქცინიდან ამოღების შესახებ.
ვაქცინაში ისეთი კომპონენტის დატოვებას, რომლისგან დაცვაც მოსახლეობას აღარ სჭირდება, ბიოლოგიური გამართლება არ გააჩნია. გარდა ამისა, ვაქცინის წარმოება ცოცხალი ვირუსის კულტივაციას მოითხოვს, გამქრალი პათოგენის ლაბორატორიებში ხელოვნურად შენახვა და გამრავლება კი გაუმართლებელ ბიოუსაფრთხოების რისკებს ქმნის.
სრული იმუნური დაცვა აქტუალური შტამების წინააღმდეგ
სამკომპონენტიანი ვაქცინა შეიცავს ზუსტად იმ სამ ვირუსს, რომელთა გავრცელებაც მიმდინარე სეზონზეა მოსალოდნელი:
-
A/H1N1
-
A/H3N2
-
B/Victoria
ვაქცინის ეფექტურობა და დამცავი ძალა არ შემცირებულა, რადგან პრეპარატიდან მხოლოდ ის კომპონენტი ამოიღეს, რომლის საფრთხეც რეალურად აღარ არსებობს. ზოგიერთ ქვეყანაში კვლავ გამოიყენება ძველი მარაგებიდან შემორჩენილი ოთხვალენტიანი ფორმულა. ორივე ვარიანტი უსაფრთხოა, თუმცა სამვალენტიანი ფორმატი ზუსტად პასუხობს მიმდინარე ეპიდემიოლოგიურ რეალობას.
სპეციალისტების განმარტებით, პრიორიტეტული არა კომპონენტების რაოდენობა, არამედ დროული აცრაა. გრიპის სეზონი ოქტომბერში იწყება, ორგანიზმს კი სრულფასოვანი იმუნური პასუხის ჩამოსაყალიბებლად ორი კვირა სჭირდება. ვაქცინაცია კრიტიკულად მნიშვნელოვანია მაღალი რისკის ჯგუფებისთვის: ხანდაზმულებისთვის, ორსულებისთვის, ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებისა და მცირეწლოვანი ბავშვებისთვის.
