ლეიკემიის კონკრეტული ფორმის მკურნალობაში მნიშვნელოვან წინსვლაზე მიუთითებს ახალი კლინიკური კვლევა, რომლის მიხედვითაც მიზნობრივი თერაპიისა და იმუნოთერაპიის კომბინაციამ სტანდარტულ, ქიმიოთერაპიაზე დაფუძნებულ მკურნალობასთან შედარებით უკეთესი შედეგები აჩვენა.
კვლევა 14 ოქტომბერს ერთ-ერთ ყველაზე ავტორიტეტულ სამედიცინო ჟურნალში, The New England Journal of Medicine-ში გამოქვეყნდა.
რა შეისწავლეს მეცნიერებმა?
III ფაზის რანდომიზებულ კლინიკურ კვლევაში 236 ზრდასრული პაციენტი მონაწილეობდა, რომლებსაც ფილადელფიის ქრომოსომაზე დადებითი მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემია (Ph+ ALL) ჰქონდათ.
ეს სისხლისა და ძვლის ტვინის ავთვისებიანი დაავადების ერთ-ერთი ფორმაა, რომლის დროსაც სიმსივნურ უჯრედებში სპეციფიკური გენეტიკური ცვლილება, BCR::ABL1, გვხვდება.
მკვლევრებმა ერთმანეთს შეადარეს მკურნალობის ორი სტრატეგია.
პირველ ჯგუფში 158 პაციენტი იღებდა პონატინიბისა და ბლინატუმომაბის კომბინაციას, სტანდარტული ქიმიოთერაპიის გარეშე. პონატინიბი მიზნობრივი პრეპარატია, რომელიც სიმსივნური უჯრედების გამრავლებისთვის მნიშვნელოვან ცილას ბლოკავს, ხოლო ბლინატუმომაბი იმუნოთერაპიული საშუალებაა, რომელიც ორგანიზმის T-ლიმფოციტებს ლეიკემიური უჯრედების ამოცნობასა და განადგურებაში ეხმარება.
მეორე ჯგუფში 78 პაციენტი სტანდარტულ მკურნალობას, იმატინიბისა და ქიმიოთერაპიის კომბინაციას იღებდა.
რა შედეგები მიიღეს?
დაახლოებით ორწლიანი დაკვირვების შემდეგ მკვლევრებმა მნიშვნელოვანი განსხვავება გამოავლინეს.
24 თვის განმავლობაში არასასურველი მოვლენის გარეშე გადარჩენის მაჩვენებელი ახალი მკურნალობის ჯგუფში 86% იყო, სტანდარტული მკურნალობის ჯგუფში კი 67%.
ეს მაჩვენებელი ითვალისწინებს დაავადების მკურნალობასთან დაკავშირებულ წინასწარ განსაზღვრულ არასასურველ მოვლენებს და არ უნდა აგვერიოს მხოლოდ საერთო გადარჩენის მაჩვენებელში.
განსხვავება სხვა შედეგებშიც გამოვლინდა:
- მკურნალობის საწყისი ეტაპის ბოლოს სრული ჰემატოლოგიური პასუხი დაფიქსირდა პაციენტების 94%-სა და 79%-ში, შესაბამისი მიმდევრობით;
- მოლეკულური პასუხი ბლინატუმომაბით კონსოლიდაციის შემდეგ მიღწეული იყო 71%-სა და 49%-ში;
- დაავადების რეციდივის მაჩვენებელი იყო 5% ახალი მკურნალობის ჯგუფში და 13% სტანდარტული მკურნალობის ჯგუფში.
საერთო გადარჩენის მაჩვენებელი 90% და 85% იყო, თუმცა კვლევის ავტორებმა ამ ეტაპზე საერთო გადარჩენის უპირატესობა დამაჯერებლად არ მიიჩნიეს.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიის მკურნალობა ხშირად ინტენსიურ ქიმიოთერაპიას მოითხოვს, რომელსაც შეიძლება ახლდეს ინფექციები, სისხლის უჯრედების რაოდენობის შემცირება და სხვა მნიშვნელოვანი გვერდითი მოვლენები.
მიზნობრივი თერაპიისა და იმუნოთერაპიის კომბინაცია საშუალებას იძლევა, დაავადების წინააღმდეგ უფრო სპეციფიკური მექანიზმებით ვიმოქმედოთ.
ახალი კვლევა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ის რანდომიზებული III ფაზის კვლევაა და მკურნალობის ორ განსხვავებულ სტრატეგიას უშუალოდ ადარებს.
თუმცა ქიმიოთერაპიის გარეშე მკურნალობა არ ნიშნავს, რომ თერაპია გვერდითი მოვლენებისგან თავისუფალია. პონატინიბს შეიძლება ჰქონდეს მნიშვნელოვანი გულ-სისხლძარღვთა გართულებები, ხოლო ბლინატუმომაბს – იმუნურ და ნევროლოგიურ სისტემასთან დაკავშირებული გვერდითი მოვლენები.
ამასთან, კვლევის შედეგები ეხება მხოლოდ ფილადელფიის ქრომოსომაზე დადებით მწვავე ლიმფობლასტურ ლეიკემიას და არა ლეიკემიის ყველა ფორმას.
მიუხედავად დამაიმედებელი შედეგებისა, საჭიროა უფრო ხანგრძლივი დაკვირვება, რათა შეფასდეს მკურნალობის გრძელვადიანი ეფექტიანობა და უსაფრთხოება.
კვლევა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ლეიკემიის მკურნალობის იმ მიმართულებით განვითარებისთვის, სადაც მიზანი მხოლოდ დაავადების კონტროლი კი არა, ტრადიციული ქიმიოთერაპიის საჭიროების შემცირებაცაა.
