გაუჩინარებული ნიმუშები, რომლებიც, გავრცელებული ინფორმაციით, ჩიკუნგუნიასა და დენგეს ვირუსებს მოიცავდა, უკვე ნაპოვნია, თუმცა კითხვები დანაშაულის მოტივთან დაკავშირებით კვლავ რჩება.
ბრაზილიის ფედერალურმა პოლიციამ გასული თვის ბოლოს დააკავა მკვლევარი, რომელსაც ბრალად ედება ქვეყნის წამყვანი უნივერსიტეტის მაღალი უსაფრთხოების ბიოლაბორატორიიდან ვირუსების ნიმუშების უნებართვო გატანა. მკვლევარი სოლედად პალამეტა მილერი, კამპინასის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (Unicamp) ვირუსოლოგი, 24 მარტს გირაოს სანაცვლოდ გაათავისუფლეს. მას ბრალად ქურდობა ედება.
პოლიციამ უკვე ამოიღო დაკარგული ნიმუშები Unicamp-ის კამპუსის სხვადასხვა წერტილიდან. ბრაზილიური საინფორმაციო პროგრამა Fantástico-ს ცნობით, ნიმუშებს შორის იყო ჩიკუნგუნიას, დენგესა და ეპშტეინ-ბარის ვირუსები. ბრაზილიის ჯანმრთელობის მარეგულირებელმა სააგენტომ (Anvisa) განაცხადა, რომ ნიმუშები შემოწმდა და ისინი მოსახლეობის ჯანმრთელობისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს.
მიუხედავად ამისა, მომხდარმა დიდი შეშფოთება გამოიწვია ბრაზილიის ვირუსოლოგთა საზოგადოებაში. სპეციალისტებს აინტერესებთ, როგორ მოხდა მსგავსი დარღვევა BSL-3 (ბიოუსაფრთხოების მე-3 დონე) ლაბორატორიაში, რომელიც უსაფრთხოების მხრივ ქვეყანაში მეორე ადგილზეა.
ტერმინთა განმარტება:
BSL-3 (Biosafety Level 3): მაღალი დაცვის ლაბორატორია, სადაც მუშაობენ ისეთ პათოგენებზე, რომლებმაც შესაძლოა გამოიწვიონ სერიოზული ან ფატალური დაავადებები ჰაერწვეთოვანი გზით.
BSL-4: ბიოუსაფრთხოების უმაღლესი დონე. სწორედ ასეთი ლაბორატორიის მშენებლობა იგეგმება ამჟამად Unicamp-ის სიახლოვეს.
ნიმუშები Unicamp-ის ვირუსოლოგიისა და გამოყენებითი ბიოტექნოლოგიის ლაბორატორიიდან გაიტანეს. პაულო სანჩესის, სხვა BSL-3 ლაბორატორიის კოორდინატორის თქმით, მსგავს ობიექტებზე წვდომა მკაცრად კონტროლდება და ნიმუშის უნებართვოდ გატანა წარმოუდგენელია.
მიუხედავად იმისა, რომ სოლედად მილერი ადრე მუშაობდა ამ ლაბორატორიაში, მას მასალების გატანის უფლება არ ჰქონდა. მისი მეუღლე, მაიკლ ედვარდ მილერი, ამჟამად იმავე ლაბორატორიის დოქტორანტია. სასამართლო დოკუმენტების მიხედვით, ვიდეოკამერებმა დააფიქსირეს მაიკლ მილერი, რომელიც შენობას უჩვეულო დროს (გვიან ღამით ან გამთენიისას) ტოვებდა და თან რაღაც მიჰქონდა.
21 მარტს ჩატარებული ჩხრეკისას ნიმუშები იპოვეს იმ ლაბორატორიაში, რომელსაც სოლედად მილერი სხვა მკვლევარებთან ერთად იყენებდა. იგი მას შემდეგ დააკავეს, რაც გაირკვა, რომ მტკიცებულებების განადგურებას ცდილობდა. მის მეუღლეს ბრალი ჯერ არ წარდგენია.
ვირუსოლოგი მაურიციო ნოგეირა აღნიშნავს, რომ ბრაზილიის კანონმდებლობით, ჩამოთვლილი ვირუსები არ საჭიროებს BSL-3 დონის დაცვას, რადგან მათზე არსებობს ვაქცინები და მკურნალობის მეთოდები. (შედარებისთვის, აშშ-ში ჩიკუნგუნიას ვირუსი მხოლოდ BSL-3 ლაბორატორიაშია დაშვებული).
ნოგეირას თქმით, ბრაზილიელი მეცნიერები მჭიდროდ თანამშრომლობენ ერთმანეთთან: “მთავარი კითხვა, რომელსაც ვირუსოლოგთა საზოგადოებაში განვიხილავთ, არის:
რატომ უნდა მოეპარა ვინმეს ეს ვირუსები?
ნებისმიერ მკვლევარს შეეძლო მათი ოფიციალურად, შეთანხმების საფუძველზე მიღება.
უნივერსიტეტი ამ დრომდე არ ასაჯაროებს გაუჩინარებული ვირუსების სრულ სიას, რასაც „გამოძიების ეფექტურობითა და ინდივიდების დაცვით“ ხსნის. თუმცა, ექსპერტები შიშობენ, რომ ინფორმაციის ნაკლებობამ შესაძლოა შელახოს საზოგადოების ნდობა სამეცნიერო ინსტიტუტების მიმართ, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ქვეყანა პირველი BSL-4 ლაბორატორიის მშენებლობისთვის ემზადება.
