ადამიანები, რომლებსაც ქრონიკული ტკივილი აწუხებთ, ხშირად პარალელურად დეპრესიითა და შფოთვითაც იტანჯებიან, რაც ორივე მდგომარეობის მკურნალობას ართულებს. ჟურნალ “Nature Neuroscience”-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა იმედისმომცემ პერსპექტივას აჩენს: ფსილოციბინის, ე.წ. “ჯადოსნური სოკოს” ფსიქოაქტიური კომპონენტის, ერთჯერადმა დოზამ თაგვებში ერთდროულად შეამსუბუქა როგორც ქრონიკული ტკივილი, ისე დეპრესიისა და შფოთვის მსგავსი ქცევები.
კვლევის მთავარი აღმოჩენა
პენსილვანიის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ქრონიკული ტკივილის ორი მოდელი გამოიყენეს თაგვებში: ერთი ნერვის დაზიანებით, მეორე კი – ანთებითი აგენტის შეყვანით. მათ შენიშნეს, რომ ცხოველებს ტკივილთან ერთად შფოთვისა და დეპრესიის მსგავსი ქცევებიც განუვითარდათ.
სიმპტომების გამოვლენიდან ოთხი კვირის შემდეგ, მკვლევრებმა თაგვებს ფსილოციბინის ერთი დოზა გაუკეთეს. მეორე დღესვე, ორივე ჯგუფში დაფიქსირდა ტკივილისადმი მომატებული მგრძნობელობის შემცირება და განწყობასთან დაკავშირებული ქცევების ნორმალიზება. ეს დადებითი ეფექტი კვლევის ბოლომდე, 12 დღის განმავლობაში, შენარჩუნდა. მეცნიერებმა ასევე დაადგინეს, რომ ეფექტი გამოწვეული იყო პრეპარატის პირდაპირი მოქმედებით ტვინის იმ რეგიონზე, რომელიც ტკივილსა და ემოციებს აკონტროლებს.
როგორ მუშაობს ფსილოციბინი? – მოლეკულიდან ტვინის ქსელებამდე
ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში “ფსიქოდელიური რენესანსი” მიმდინარეობს, რა დროსაც მეცნიერები აქტიურად იკვლევენ ისეთი ნივთიერებების თერაპიულ პოტენციალს, როგორიცაა ფსილოციბინი, LSD და MDMA.
- მოლეკულურ დონეზე: ფსილოციბინი ორგანიზმში გარდაიქმნება ფსილოცინად, რომლის სტრუქტურაც ძალიან ჰგავს სეროტონინს (“ბედნიერების ჰორმონს”). ის ძირითადად სეროტონინის რეცეპტორებზე (განსაკუთრებით 5-HT2A) მოქმედებს.
- უჯრედულ დონეზე: წამყვანი ჰიპოთეზის თანახმად, ფსიქოდელიური ნივთიერებები აძლიერებენ ნეიროპლასტიურობას – ტვინის უნარს, შექმნას ახალი კავშირები ნეირონებს შორის. ეს პროცესი ეხმარება ტვინს, “გადაეწყოს” და “დაივიწყოს” ის პათოლოგიური კავშირები, რომლებიც ქრონიკულ ტკივილსა და დეპრესიას განაპირობებს.
- ტვინის დონეზე: ფსილოციბინი, როგორც ჩანს, არღვევს ტვინის ხისტ, “ჩაციკლულ” ქსელებს, რაც ადამიანს საშუალებას აძლევს, პრობლემებს ახალი პერსპექტივით შეხედოს და ემოციური შვება იგრძნოს.
იმედი და სიფრთხილე
“ეს კვლევა იმედს გვაძლევს”, – ამბობს კვლევის თანაავტორი, ჯოზეფ სიჩონი. “ეს აღმოჩენა გზას უხსნის ახალი, არაოპიოიდური და არაადიქციური თერაპიების შემუშავებას”.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს ცხოველებზე ჩატარებული კვლევაა და ადამიანებზე კლინიკურ კვლევებამდე დიდი დროა, ის მნიშვნელოვანი ნაბიჯია იმის გასაგებად, თუ როგორ შეიძლება ვუმკურნალოთ ერთდროულად ისეთ კომპლექსურ და ურთიერთდაკავშირებულ პრობლემებს, როგორიცაა ქრონიკული ტკივილი და დეპრესია.
