აზიის ნაწილში მდებარე აეროპორტებმა გაამკაცრეს ჯანმრთელობის ზედამხედველობა და მგზავრების სკრინინგი ინდოეთის ერთ-ერთ შტატში ნიპას ვირუსის აფეთქების გამო.
ტაილანდი, ნეპალი და ტაივანი იმ ქვეყნებსა და ტერიტორიებს შორის არიან, რომლებმაც გააძლიერეს პრევენციული ზომები მას შემდეგ, რაც ინდოეთის დასავლეთ ბენგალში ნიპას ვირუსის ხუთი შემთხვევა დადასტურდა.
ნიპა ზოონოზური დაავადებაა, რომელიც ადამიანებზე ძირითადად ინფიცირებული ღორებისა და ღამურებისგან გადადის, თუმცა შესაძლოა გავრცელდეს ადამიანიდან ადამიანზე მჭიდრო კონტაქტის გზითაც.
დასავლეთ ბენგალში დაახლოებით 100 ადამიანი იმყოფება კარანტინში მას შემდეგ, რაც ვირუსი საავადმყოფოში დაფიქსირდა. ექიმს, ექთანსა და პერსონალის კიდევ ერთ წევრს ტესტი დაუდასტურდათ – ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც ვირუსი პირველად იმავე რაიონში მცხოვრებ ორ ექთანს (ქალსა და კაცს) აღმოაჩნდათ.
ტაილანდში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სამინისტრომ გაამკაცრა ჯანმრთელობის სკრინინგი დიდ აეროპორტებში დასავლეთ ბენგალიდან ჩასული მგზავრებისთვის. ისინი იყენებენ ტექნიკას, რომელიც Covid-19-ის პანდემიის დროს დამკვიდრდა.
სუვარნაბჰუმის, დონ მუანგისა და პუკეტის აეროპორტებში მგზავრებს უტარდებათ მონიტორინგი სიცხესა და ვირუსთან ასოცირებულ სიმპტომებზე. მოგზაურებს ურიგდებათ “გამაფრთხილებელი ბარათები”, სადაც მითითებულია, თუ როგორ უნდა მოიქცნენ ავად გახდომის შემთხვევაში.
პრევენციული ღონისძიებების ფარგლებში, ოფიციალურმა პირებმა გაზარდეს დასუფთავებისა და დაავადებათა კონტროლის მზადყოფნა პუკეტის საერთაშორისო აეროპორტში. ინდური ავიაკომპანია Indigo ყოველდღიურ პირდაპირ რეისებს ახორციელებს დასავლეთ ბენგალის კალკუტას საერთაშორისო აეროპორტსა და პუკეტს შორის.
ორშაბათს ტაილანდის პრემიერ-მინისტრმა ანუტინ ჩარნვირაკულმა განაცხადა, რომ ქვეყნის შიგნით ნიპას შემთხვევები არ დაფიქსირებულა, თუმცა ზედამხედველობის დონე მაღალი დარჩება.
“ტაილანდის დაავადებათა კონტროლის დეპარტამენტი ამოწმებს მგზავრებს ინდოეთიდან (დასავლეთ ბენგალი) სუვარნაბჰუმისა და დონ მუანგის აეროპორტებში 25 იანვრიდან. ჯანდაცვის ოფიციალური პირები მკაცრ ზომებს ატარებენ, მგზავრები კი საკონტროლო პუნქტებზე შესანიშნავად თანამშრომლობენ”, – ნათქვამია ტაილანდის მთავრობის განცხადებაში.
ადგილობრივი მედიის ცნობით, მოგზაურები, რომლებიც ჩავლენ მაღალი სიცხით ან ნიპას ინფექციისთვის დამახასიათებელი სიმპტომებით, გადაყვანილნი იქნებიან საკარანტინო დაწესებულებებში.
საზოგადოებრივი პარკებისა და ველური ბუნების დეპარტამენტმა ასევე გასცა ბრძანება მკაცრი შემოწმების შესახებ მღვიმეებსა და ბუნებრივ ტურისტულ ატრაქციონებში. ტურისტებს მოუწოდებენ დაიცვან მკაცრი წესი: “ნუ ინადირებთ, ნუ შეაგროვებთ საკვებს (ველურ ბუნებაში), ნუ შეჭამთ”.
ნეპალში მთავრობამ განგაშის დონე აწია და გააძლიერა ჯანმრთელობის შემოწმებები კატმანდუს ტრიბჰუვანის საერთაშორისო აეროპორტსა და ინდოეთთან არსებულ სახმელეთო სასაზღვრო პუნქტებზე.
მოეწყო ჯანმრთელობის მაგიდები მგზავრთა სიმპტომების სკრინინგისთვის. საავადმყოფოებსა და სასაზღვრო პუნქტებს დაევალათ საეჭვო შემთხვევების შესახებ შეტყობინება და მათი მართვა. ოფიციალური პირები ხაზს უსვამენ ღია საზღვრებისა და მეზობელი დასავლეთ ბენგალიდან ხალხის ყოველდღიური გადაადგილებით გამოწვეულ გამოწვევას.
ნეპალის ჯანდაცვის სამინისტროს სპიკერმა, დოქტორმა პრაკაშ ბუდჰათოკიმ განაცხადა, რომ ვირუსის გავრცელების პრევენციისთვის ადეკვატური ზომებია მიღებული. მისი თქმით, მთავრობამ დაიწყო მგზავრების ინდივიდუალური შემოწმება.
“ჩვენ გავაძლიერეთ ზედამხედველობა კოშის პროვინციის სასაზღვრო პუნქტებზე. ჯანმრთელობის შემოწმება ასევე დაევალა ნეპალში სხვა სასაზღვრო პუნქტებით შემოსულ ადამიანებს”, – განაცხადა მან.
პარალელურად, ტაივანის ჯანდაცვის ორგანოები გეგმავენ ნიპას ვირუსი შეიყვანონ “კატეგორია 5”-ის სავალდებულო შეტყობინებას დაქვემდებარებულ დაავადებათა სიაში. ადგილობრივი კანონმდებლობით, ეს არის სერიოზული ახალი ინფექციების უმაღლესი კლასიფიკაცია.
ეს ნაბიჯი, რომელიც ძალაში შესვლამდე 60-დღიან საჯარო განხილვას მოითხოვს, დაავადების გამოვლენის შემთხვევაში მყისიერ შეტყობინებასა და სპეციალურ საკონტროლო ზომებს ითვალისწინებს. ეს ასახავს შეშფოთებას ვირუსის მაღალი ლეტალობისა და ეპიდემიური პოტენციალის გამო.
ტაივანის დაავადებათა კონტროლის ცენტრმა (CDC) განაცხადა, რომ ტაივანი ინარჩუნებს “მე-2 დონის” (ყვითელ) სამოგზაურო გაფრთხილებას ინდოეთის სამხრეთ-დასავლეთ შტატ კერალასთვის (სადაც ადრე იყო აფეთქებები). CDC-ის გენერალური დირექტორის მოადგილემ, ლინ მინგ-ჩენგმა აღნიშნა, რომ რეკომენდაციები აფეთქების განვითარების შესაბამისად განახლდება.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) ნიპას ვირუსი პრიორიტეტულ პათოგენად დაასახელა, რადგან მას ეპიდემიის გამოწვევის პოტენციალი აქვს.
ინფექციის საწყისი სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს სიცხეს, თავის ტკივილს, კუნთების ტკივილს, ღებინებასა და ყელის ტკივილს. უფრო მძიმე სიმპტომებია თავბრუსხვევა, ძილიანობა, ცნობიერების შეცვლა, მძიმე ატიპიური პნევმონია და სუნთქვის პრობლემები.
ვირუსით ინფიცირებულ ზოგიერთ ადამიანს შესაძლოა სიმპტომები საერთოდ არ გამოუვლინდეს, ზოგს კი მწვავე რესპირატორული დისტრეს სინდრომი განუვითარდეს. მძიმე შემთხვევებში ნიპამ შესაძლოა ფატალური ენცეფალიტი (თავის ტვინის ანთება) გამოიწვიოს.
წარსულში ნიპას ვირუსის აფეთქებები მაღალი სიკვდილიანობით ხასიათდებოდა. ლეტალობის დონე 40-დან 75 პროცენტამდე მერყეობდა, რაც დამოკიდებული იყო აფეთქებასა და ვირუსის შტამზე.
ინფექციური დაავადებების საერთაშორისო საზოგადოების მონაცემებით, ვირუსი დოკუმენტირებულია ბანგლადეშში, ინდოეთში, მალაიზიაში, ფილიპინებსა და სინგაპურში. ყველაზე მეტი – 341 შემთხვევა და 241 გარდაცვალება ბანგლადეშშია დაფიქსირებული.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივა: რამდენად საშიშია ნიპა მსოფლიოსთვის?
მიუხედავად იმისა, რომ სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებელი (40-75%) შიშს იწვევს, ეპიდემიოლოგები გლობალურ მოსახლეობას სიმშვიდისკენ მოუწოდებენ. არსებობს რამდენიმე ფაქტორი, რის გამოც ნიპას ვირუსი, სავარაუდოდ, ვერ გამოიწვევს ისეთივე მასშტაბის პანდემიას, როგორიც COVID-19 იყო:
1. გადაცემის სირთულე – ნიპას ვირუსი არ ვრცელდება ისე მარტივად, როგორც რესპირატორული ვირუსების უმეტესობა (მაგ. გრიპი ან კორონავირუსი). ის არ არის ჰაერწვეთოვანი იმ კლასიკური გაგებით, რომ ოთახში მყოფ ადამიანებს სუნთქვით გადაედოთ.
-
ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემას სჭირდება ძალიან მჭიდრო კონტაქტი (მაგალითად, ინფიცირებულის ბიოლოგიურ სითხეებთან შეხება).
-
სწორედ ამიტომ, ინფიცირების რისკი ყველაზე მაღალია ოჯახის წევრებსა და მედპერსონალში, რომლებიც პაციენტს უშუალოდ უვლიან.
2. პერიოდული ხასიათი – ნიპას აფეთქებები სამხრეთ აზიაში (განსაკუთრებით ბანგლადეშსა და ინდოეთში) პერიოდულად ხდება და ეს პროგნოზირებადი მოვლენაა. ის ხშირად უკავშირდება სეზონურ ფაქტორებს, მაგალითად, ღამურების მიერ დაბინძურებული ხილის ან პალმის წვენის მიღებას. ლოკალური ჯანდაცვის სისტემებმა უკვე იციან, როგორ მოახდინონ კერების ლოკალიზება (როგორც ეს კერალას შტატმა არაერთხელ გააკეთა წარმატებით).
3. “R0” მაჩვენებელი რეპროდუქციული რიცხვი (R0) – ანუ საშუალოდ რამდენ ადამიანს აინფიცირებს ერთი დაავადებული – ნიპას შემთხვევაში ჩვეულებრივ 1-ზე ნაკლებია ან 1-თან ახლოს. შედარებისთვის, წითელას ან ომიკრონის შემთხვევაში ეს რიცხვი გაცილებით მაღალია. სანამ ვირუსი არ განიცდის დრამატულ მუტაციას, ის ფართომასშტაბიან გლობალურ გავრცელებას ვერ შეძლებს.
გაიცანით ნიპას ვირუსი:
ღამურებიდან პოტენციურ პანდემიამდე – სამხრეთ აზიის ბრძოლა ნიპას ვირუსთან
