სამი მილიონი ბავშვის სიცოცხლე შეეწირა ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულ ინფექციებს

ანტიმიკრობული რეზისტენტობა (AMR) კვლავ ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საფრთხედ რჩება თანამედროვე მედიცინისთვის. ვენაში, ESCMID Global 2025-ის ფარგლებში წარმოდგენილი უახლესი გლობალური ანგარიშის მიხედვით, მხოლოდ 2022 წელს 3 მილიონზე მეტი ბავშვი დაიღუპა ისეთ ინფექციურ გართულებებთან ბრძოლისას, რომლებიც ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტული მიკრობებით იყვნენ გამოწვეული.

ანგარიშის ავტორები — მერდოკის ბავშვთა კვლევის ინსტიტუტისა და კლინტონის ჯანმრთელობის ხელმისაწვდომობის ინიციატივის (CHAI) ექსპერტები — ამ პრობლემის გლობალურ მასშტაბზე, განსაკუთრებით კი ბავშვთა ჯანმრთელობაზე დამანგრეველ გავლენაზე ამახვილებენ ყურადღებას.

რა არის ანტიმიკრობული რეზისტენტობა?

ანტიმიკრობული რეზისტენტობა ვითარდება, როცა ბაქტერიები ევოლუციურად იძენენ უნარს, არ დაემორჩილონ ანტიბიოტიკებით მკურნალობას. შედეგად, იმ ინფექციების მკურნალობა, რომლებიც მანამდე მარტივად ექვემდებარებოდა თერაპიას, რთული ან შეუძლებელი ხდება. ეს განსაკუთრებით სარისკოა ბავშვებისთვის, რომელთაც იმუნური სისტემა ბოლომდე განვითარებული არ აქვთ.

სიკვდილობის გეოგრაფია

2022 წელს:

• სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში დაიღუპა 752,000 ბავშვი

• აფრიკის რეგიონში – 659,000 ბავშვი

• დანარჩენ მსოფლიოში – კიდევ 1.5 მილიონზე მეტი

ამ მონაცემების უდიდესი ნაწილი უკავშირდება “Watch” და “Reserve” ჯგუფის ანტიბიოტიკების არამიზნობრივ გამოყენებას — ეს პრეპარატები ხშირად გამოიყენება მძიმე შემთხვევებში, თუმცა მათი გადაჭარბებული დანიშვნა კიდევ უფრო აჩქარებს რეზისტენტობის გავრცელებას.

განსაკუთრებით დაუცველი ჯგუფი: ბავშვები

როგორც ანგარიშშია აღნიშნული, ბავშვები ხშირად ყურადღების მიღმა რჩებიან გლობალური ჯანდაცვის პოლიტიკის ფორმირებისას, მიუხედავად იმისა, რომ ინფექციური დაავადებებისადმი განსაკუთრებით მოწყვლადები არიან. Clinton Health Access Initiative აქტიურად მოითხოვს ბავშვთა მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას და შესაბამისი პოლიტიკის შემუშავებას.

რისკების გამომწვევი ფაქტორები

დაბალ და საშუალო შემოსავლის მქონე ქვეყნებში AMR-ის გავრცელებას ხელს უწყობს:

• ჰოსპიტლების გადატვირთვა და ინფექციების პრევენციის სუსტი მექანიზმები

• ანტიბიოტიკების უკონტროლო დანიშვნა დიაგნოსტიკური ინსტრუმენტების ნაკლებობის გამო

• სანიტარული პირობების არასაკმარისი დონე

• ეროვნულ დონეზე ზედამხედველობისა და სამეთვალყურეო პროგრამების სუსტი განვითარება

მაგალითად, მხოლოდ 2019–2021 წლებში Watch ჯგუფის ანტიბიოტიკების გამოყენება 160%-ით გაიზარდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში და 126%-ით აფრიკაში, რაც განსაკუთრებით სახიფათო ტენდენციაა.

შესაძლო გამოსავლები

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია AMR-ს მოიხსენიებს, როგორც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს გლობალურ საფრთხედ. ამიტომ აუცილებელია:

• ანტიბიოტიკების გონივრული და პასუხისმგებლიანი გამოყენება

• ვაქცინაციის ხელმისაწვდომობისა და მოცვის გაზრდა

• სანიტარული და ჰიგიენური პირობების გაუმჯობესება, განსაკუთრებით მაღალი რისკის რეგიონებში

• ერთიანი ჯანდაცვითი მიდგომა (One Health) — ადამიანების, ცხოველებისა და გარემოს ფაქტორების კოორდინირებული მართვა

გარდა ამისა, ავტორები ხაზგასმით მოუწოდებენ მთავრობებს, პედიატრიულ კლინიკებში ანტიბიოტიკების მართვის პროგრამების დანერგვისკენ, რათა არსებული რეზისტენტობის მაჩვენებლები ეფექტურად კონტროლდებოდეს.

დასკვნა

თუ დაუყოვნებლივი, სისტემური ქმედებები არ გატარდება, კაცობრიობა აღმოჩნდება ე.წ. “ანტიბიოტიკების შემდგომ ეპოქაში”, სადაც ერთ დროს მარტივი ინფექციებიც კი შესაძლოა ფატალურად დასრულდეს — განსაკუთრებით ბავშვებისთვის.

საგანგაშო სტატისტიკამ და გაღრმავებულმა გლობალურმა ტენდენციებმა კიდევ ერთხელ შეგვახსენა, რომ ანტიმიკრობულ რეზისტენტობასთან ბრძოლა მხოლოდ მეცნიერებისა და კლინიკური პრაქტიკის კი არა, არამედ საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობის საკითხიცაა.

სტატია მომზადებულია gowell.ge-სთვის.
წყაროები: ESCMID Global 2025, Clinton Health Access Initiative, WHO.