ჩინელმა ექიმებმა გამოაქვეყნეს პირველი რეცენზირებული სამეცნიერო ნაშრომი ცოცხალ ადამიანში გენმოდიფიცირებული ღორის ღვიძლის წარმატებული გადანერგვის შესახებ. 71 წლის კაცმა პროცედურის შემდეგ 171 დღე იცოცხლა, აქედან 38 დღის განმავლობაში მის ორგანიზმში ღორის ღვიძლი ფუნქციონირებდა. ეს აღმოჩენა ისტორიული ნაბიჯია ქსენოტრანსპლანტაციის სფეროში და ღვიძლის მწვავე უკმარისობის მქონე პაციენტებისთვის ახალ იმედს აჩენს.
რა არის ქსენოტრანსპლანტაცია და რატომ არის ღვიძლი რთული შემთხვევა?
ქსენოტრანსპლანტაცია არის ცხოველის ორგანოების ან ქსოვილების ადამიანისთვის გადანერგვა. ეს მიმართულება წლებია ვითარდება დონორი ორგანოების გლობალური დეფიციტის გამო. მეცნიერებმა უკვე მიაღწიეს ადრეულ წარმატებას ღორის გულისა და თირკმლის გადანერგვაში, მაგრამ ღვიძლი გაცილებით რთულ გამოწვევად ითვლებოდა.
გულისა და თირკმლისგან განსხვავებით, ღვიძლი ასობით სასიცოცხლო ფუნქციას ასრულებს: ფილტრავს სისხლს, შლის ტოქსინებს, გამოიმუშავებს ნაღველს, აწარმოებს სისხლის შედედებისთვის საჭირო ცილებს და არეგულირებს შაქრის დონეს. მისი კომპლექსურობის გამო, ექსპერტები ეჭვობდნენ, შეძლებდა თუ არა ღორის ღვიძლი ადამიანის ორგანიზმში ამ ფუნქციების შესრულებას.
პაციენტის ისტორია: უკანასკნელი შანსი
ახალ კვლევაში აღწერილია 71 წლის კაცის შემთხვევა, რომელსაც B ჰეპატიტით გამოწვეული ციროზი და ღვიძლის მარჯვენა წილზე დიდი სიმსივნე ჰქონდა. ქიმიოთერაპია უშედეგო აღმოჩნდა, სიმსივნის ამოკვეთა კი შეუძლებელი იყო, რადგან ღვიძლის დარჩენილი ნაწილი სიცოცხლისთვის საკმარისი არ იქნებოდა.
პაციენტის მდგომარეობა დამძიმდა, როდესაც სიმსივნეს გახეთქვის საფრთხე დაემუქრა. ოჯახის წევრები დონორებად არ გამოდგნენ. ამ დროს, გენმოდიფიცირებული ღორის ღვიძლის გადანერგვა სიცოცხლის გადარჩენის ერთადერთ შანსად იქცა. პაციენტმა და მისმა ოჯახმა ექსპერიმენტზე თანხმობა განაცხადეს.
38 დღე ღორის ღვიძლით: წარმატება და გართულებები
2024 წლის მაისში, ექიმებმა პაციენტს ამოკვეთეს სიმსივნე და მის ღვიძლის დარჩენილ ნაწილზე მიამაგრეს 10-ჯერ გენმოდიფიცირებული ღორის ღვიძლი. ოპერაცია წარმატებული აღმოჩნდა: ღორის ღვიძლმა მყისიერად დაიწყო ფუნქციონირება და ნაღვლის გამომუშავება. პაციენტის ღვიძლის ფუნქციის მაჩვენებლები მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა და პირველ დღეებში იმუნური შეუთავსებლობის ნიშნები არ აღინიშნებოდა.
თუმცა, 25-ე დღიდან პაციენტის მდგომარეობა გართულდა. განვითარდა ანთებითი პროცესი და თრომბოზული მიკროანგიოპათია – მდგომარეობა, როდესაც მიკროსკოპული თრომბები აზიანებს სისხლძარღვებსა და ორგანოებს.
38-ე დღეს, როდესაც პაციენტის მდგომარეობა დამძიმდა, ექიმებმა დაადგინეს, რომ მისი საკუთარი ღვიძლის დარჩენილმა ნაწილმა ამ პერიოდში საკმარისად აღდგენა მოასწრო და დამოუკიდებლად ფუნქციონირება შეეძლო. მათ ღორის ღვიძლი ამოკვეთეს. ამის შემდეგ პაციენტის ღვიძლი კარგად მუშაობდა. ის ოპერაციიდან 171-ე დღეს სხვა მიზეზით, კუჭ-ნაწლავიდან სისხლდენით, გარდაიცვალა.
რას ნიშნავს ეს აღმოჩენა? – “ხიდი” გადარჩენისთვის
ეს კვლევა, რომელიც ჟურნალ “Journal of Hepatology”-ში გამოქვეყნდა, ადასტურებს, რომ ღორის ღვიძლის გადანერგვა შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც “ხიდი” გადარჩენისთვის. ეს ნიშნავს, რომ ის არ არის მუდმივი ჩანაცვლება, არამედ დროებითი დახმარება, რომელიც პაციენტს აცოცხლებს იმ პერიოდში, სანამ ან მისი საკუთარი ღვიძლი აღდგება, ან ადამიანის დონორი ორგანო გამოჩნდება.
“ღორის ღვიძლი გვაძლევს სრულიად ახალ შესაძლებლობებს და ეს ნამდვილად იმედისმომცემია ჩვენი პაციენტებისთვის”, – აცხადებენ ექსპერტები.
