ჩინეთმა დაამტკიცა ტვინის იმპლანტი მძიმე პარალიზის მქონე ადამიანებისთვის, რომელიც ხელს უწყობს ხელის მოძრაობის აღდგენას. ეს ტვინ-კომპიუტერული ინტერფეისი (BCI) მსოფლიოში პირველია, რომელიც კლინიკური კვლევების ფარგლებს გარეთ გახდა ხელმისაწვდომი.
მოწყობილობა, რომელიც შანხაიში დაფუძნებულმა კომპანიამ Neuracle Medical Technology შეიმუშავა, გასულ კვირას დაამტკიცა ჩინეთის ეროვნული სამედიცინო პროდუქტების ადმინისტრაციამ. ის განკუთვნილია 18-დან 60 წლამდე ასაკის ადამიანებისთვის, რომლებსაც აქვთ ოთხივე კიდურის პარალიზი და რომლის მიზეზიც არის კისრის დონეზე ზურგის ტვინის დაზიანება.
ტვინ-კომპიუტერული ინტერფეისები მნიშვნელოვანია, რადგან ზურგის ტვინის დაზიანების ეფექტიანი მკურნალობა ამ ეტაპზე პრაქტიკულად არ არსებობს, ამბობს ჩენ ლიანი – შანხაის ფუდანის უნივერსიტეტის ჰუაშანის საავადმყოფოს ნეიროქირურგი, რომელიც მოწყობილობის კლინიკურ კვლევებში მონაწილეობდა. მოწყობილობას ეწოდება NEO.
ჰონგ-კონგის უნივერსიტეტის ელექტროინჟინერი ჟენგვუ ლიუ აღნიშნავს, რომ ეს დამტკიცება მნიშვნელოვანი ეტაპია მთელი BCI-ის კვლევის სფეროსთვის.
მკვლევრებს აქვთ მონაცემები, რომლებიც ადასტურებს, რომ სისტემა მუშაობს – მაქსიმუმ 18 თვის განმავლობაში. ასეთი ხანგრძლივი მონაცემები ამ სფეროში იშვიათია და სწორედ ეს გახდა ერთ-ერთი მიზეზი, რატომაც დამტკიცდა ტექნოლოგია, ამბობს ლიუ.
მსგავსი ტექნოლოგიები სხვა ქვეყნებშიც იკვლევა. მაგალითად, გასულ წელს ამერიკულმა კომპანიამ Paradromics მიიღო ნებართვა BCI-ის კლინიკური კვლევისთვის, რომელიც მეტყველების აღდგენას ემსახურება. პარალელურად, Neuralink, ილონ მასკის მიერ დაფუძნებული კომპანია, აცხადებს, რომ 2024 წლიდან დაწყებულ კვლევებში უკვე 21 პაციენტი მონაწილეობს.
მონეტის ზომის მოწყობილობა NEO თავსდება თავის ქალაში. მას აქვს 8 ელექტროდი, რომლებიც ტვინის ერთ მხარეს აღრიცხავენ ელექტრულ აქტივობას მაშინ, როდესაც ადამიანი წარმოიდგენს საპირისპირო ხელის მოძრაობას.
ეს სიგნალები გადაეცემა კომპიუტერს, სადაც მუშავდება და გარდაიქმნება ბრძანებებად, რომლებიც მართავს სპეციალურ რობოტულ ხელთათმანს. შედეგად, პაციენტებს შეუძლიათ საგნების აღება და ყოველდღიური მოქმედებების შესრულება – მაგალითად, ჭამა და სმა.
გასულ წელს გამოქვეყნებულ (ჯერ არარეცენზირებულ) კვლევაში აღწერილია პაციენტი, რომელმაც მოწყობილობის გამოყენების შემდეგ 9 თვეში შეძლო დამოუკიდებლად ჭამა და სმა – რაც მანამდე შეუძლებელი იყო. გაუმჯობესდა მისი ხელის მოძრაობები – დაჭერა, ჩაჭიდება და თითების კონტროლი. გარკვეული პროგრესი დაფიქსირდა მეორე ხელშიც, თუმცა ნაკლებად.
ჩენის თქმით, ამ დროისთვის მოწყობილობა 32 პაციენტს აქვს გამოყენებული და ყველა მათგანს შეუძლია ხელის მოძრაობა რობოტული ხელთათმანის დახმარებით – რაც მანამდე ვერ შეძლეს.
ავსტრალიის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის მკვლევარი ავინაშ სინგჰი აღნიშნავს, რომ მოწყობილობა ეფექტიანიც ჩანს და უსაფრთხოც, თუმცა კვლევაში მონაწილეთა რაოდენობა ჯერ მცირეა.
მისივე თქმით, NEO ნაკლებად ინვაზიურია, ვიდრე Neuralink-ის იმპლანტი, რომელიც უშუალოდ ტვინში თავსდება. ეს შეიძლება ერთ-ერთი მიზეზი იყოს, რატომაც ჩინურმა მოწყობილობამ უფრო სწრაფად მიიღო დამტკიცება.
მოწყობილობის დამტკიცება დაემთხვა ჩინეთის ახალი ხუთწლიანი გეგმის გამოქვეყნებას (2026–2030), სადაც ტვინ-კომპიუტერული ინტერფეისები განსაზღვრულია, როგორც მომავლის ინდუსტრია.
მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ეს დამთხვევა შემთხვევითი არ არის – ეს არის სახელმწიფო პოლიტიკის პრაქტიკაში განხორციელების მაგალითი.
მოსალოდნელია, რომ უახლოეს წლებში ჩინეთში კიდევ არაერთი BCI ტექნოლოგია დამტკიცდება. სახელმწიფო ინვესტიციები ხელს შეუწყობს ახალი თაობის სისტემების განვითარებას, მათ შორის:
-
გაუმჯობესებული ელექტროდების დიზაინს
-
ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებულ ალგორითმებს
-
სპეციალიზებულ ჩიპებს ტვინის სიგნალების დამუშავებისთვის
მკვლევრები ასევე გეგმავენ, რომ წლის ბოლომდე NEO გამოსცადონ იმ პაციენტებში, რომლებსაც ინსულტის შედეგად აქვთ პარალიზი.
