სამედიცინო სამყაროში მიმდინარეობს ჩუმი, მაგრამ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ბრძოლა – ომი ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტულ ბაქტერიებთან. ათწლეულების განმავლობაში ჩვენთვის კარგად ნაცნობი ანტიბიოტიკები, რომლებიც უამრავ ინფექციას მარტივად ამარცხებდნენ, თანდათან კარგავენ ძალას. ბაქტერიები ვითარდებიან და სწავლობენ ჩვენი “იარაღისგან” თავის დაცვას. სწორედ ამ გლობალური კრიზისის ფონზე, გაერთიანებული სამეფოდან იმედისმომცემი სიახლე ვრცელდება: მარეგულირებელმა სააგენტომ (MHRA) დაამტკიცა პირველი, სრულიად ახალი ტიპის ანტიბიოტიკი საშარდე გზების ინფექციების სამკურნალოდ, რომელიც ბაზარზე ბოლო თითქმის 30 წლის განმავლობაში არ გამოჩენილა.
აღსანიშნავია, რომ დიდმა ბრიტანეთმა ეს ნაბიჯი აშშ-ის სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციის (FDA) მიერ მედიკამენტის მარტში დამტკიცების შემდეგ გადადგა.
პრობლემა: ჩვეულებრივი ინფექცია, რომელიც საშიში ხდება
საშარდე გზების გაურთულებელი ინფექცია (ცისტიტი) ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ბაქტერიული დაავადებაა, რომელიც დიდ ბრიტანეთში ქალების თითქმის ნახევარს ერთხელ მაინც დამართვია. აქამდე მისი მკურნალობა სტანდარტული ანტიბიოტიკებით მარტივად ხდებოდა. თუმცა, ბოლო წლებში, ინფექციის მთავარი გამომწვევი, ნაწლავის ჩხირი (E. coli), სულ უფრო მეტად რეზისტენტული ხდება არსებული წამლების მიმართ. ეს ნიშნავს, რომ მკურნალობა ხშირად უშედეგოა, რაც ზრდის ისეთი სერიოზული გართულებების რისკს, როგორიცაა სეფსისი ან თირკმლის მუდმივი დაზიანება.
გეპოტიდაცინი
ახლადდამტკიცებულ მედიკამენტს გეპოტიდაცინი (სავაჭრო დასახელებით Blujepa) ჰქვია და ის განკუთვნილია 12 წელს გადაცილებული ქალებისა და გოგონებისთვის, რომელთა წონაც მინიმუმ 40 კგ-ია. ეს არის სრულიად ახალი კლასის პერორალური ანტიბიოტიკი, რომლის უნიკალურობაც მოქმედების ინოვაციურ მექანიზმში მდგომარეობს.
წარმოიდგინეთ, რომ ბაქტერიის გამრავლება რთული მექანიზმია, რომელსაც ერთი კონკრეტული ღილაკი ააქტიურებს. ძველი ანტიბიოტიკები სწორედ ამ ერთ ღილაკს ბლოკავდნენ. დროთა განმავლობაში, ბაქტერიებმა ისწავლეს ამ ბლოკირების გვერდის ავლა. გეპოტიდაცინი კი სულ სხვანაირად მუშაობს – ის ერთდროულად ორ სხვადასხვა, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან ფერმენტს ბლოკავს, რომლებიც ბაქტერიას გამრავლებისთვის (დნმ-ის რეპლიკაციისთვის) სჭირდება.
ეს “ორმაგი დარტყმის” მექანიზმი ბაქტერიისთვის სრულიად ახალი გამოწვევაა. მისთვის გაცილებით რთულია, ერთდროულად ორი განსხვავებული თავდაცვის მექანიზმის წინააღმდეგ გამოიმუშაოს რეზისტენტობა. სწორედ ეს ხდის გეპოტიდაცინს ეფექტიანს იმ ბაქტერიების წინააღმდეგაც კი, რომლებმაც სხვა ანტიბიოტიკების დამარცხება უკვე ისწავლეს.
რას გვეუბნება კვლევები?
მედიკამენტის დამტკიცება ეფუძნება კლინიკური კვლევების მესამე, ფინალურ ფაზას, რომელშიც 3000-ზე მეტი ქალი მონაწილეობდა. კვლევისას გეპოტიდაცინის ეფექტიანობა შეადარეს ნიტროფურანტოინს – საშარდე გზების ინფექციების სამკურნალოდ დღეს არსებულ “ოქროს სტანდარტს”.
შედეგებმა აჩვენა, რომ ახალი ანტიბიოტიკი სულ მცირე ისეთივე ეფექტიანია, როგორც სტანდარტული მკურნალობა. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, მან მაღალი ეფექტიანობა აჩვენა იმ პაციენტებშიც, რომლებსაც მორეციდივე (ხშირად განმეორებადი) ინფექციები აწუხებდათ ან რეზისტენტული ბაქტერიით იყვნენ ინფიცირებულნი.
უფრო ფართო პერსპექტივა: ბრძოლა გონორეასთან და ფინანსური იმედები
გეპოტიდაცინის პოტენციალი საშარდე გზების ინფექციებით არ შემოიფარგლება. აშშ-ის FDA-მ უკვე მიიღო განაცხადი დაჩქარებული წესით განიხილოს მისი გამოყენება გონორეის სამკურნალოდ – კიდევ ერთი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის, რომელიც ანტიბიოტიკებისადმი მზარდი რეზისტენტობით გამოირჩევა. ამ მიმართულებით გადაწყვეტილებას დეკემბერში ელიან, რაც შესაძლოა ახალი თავი გახდეს რეზისტენტულ ინფექციებთან ბრძოლაში.
ფარმაცევტული გიგანტი GSK, რომელმაც პრეპარატი შექმნა, პროგნოზირებს, რომ გეპოტიდაცინი, სხვა ორ ახალ მედიკამენტთან ერთად, პიკური გაყიდვებისას ყოველწლიურად 2 მილიარდ ფუნტზე მეტ შემოსავალს მოიტანს. ეს ციფრი ნათლად აჩვენებს, თუ რა დიდ იმედებს ამყარებენ მედიცინისა და ბიზნესის სფეროები ამ ახალ “იარაღზე”. შემდეგი ნაბიჯი დიდ ბრიტანეთში იქნება ჯანდაცვის მარეგულირებლების (NICE) მიერ მედიკამენტის ფინანსური ეფექტიანობის შეფასება, რათა ის საყოველთაო ჯანდაცვის სისტემისთვის ხელმისაწვდომი გახდეს.
