აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრმა (CDC) ანტიმიკრობული რეზისტენტობის შესახებ ახალი, 2026 წლის ანგარიში გამოაქვეყნა. ორგანიზაციის შეფასებით, ქვეყანაში ყოველწლიურად 9,3 მილიონზე მეტი წამლებისადმი რეზისტენტული ინფექცია ვითარდება, რასაც 39 000-ზე მეტი ადამიანის გარდაცვალება უკავშირდება.
ანგარიშში დამატებით გათვალისწინებულია Clostridioides difficile-ით გამოწვეული ინფექციებიც, რომლებიც ხშირად ანტიბიოტიკების გამოყენებასთან არის დაკავშირებული. მათი ჩათვლით, შეფასებული საერთო ტვირთი წელიწადში 9,7 მილიონ ინფექციასა და 50 800 გარდაცვალებას აღწევს.
ანგარიში 27 ოქტომბერს გამოქვეყნდა და CDC-ის მიერ ანტიმიკრობული რეზისტენტობის ტვირთის დღემდე ყველაზე სრულყოფილ შეფასებას წარმოადგენს. მასში ძირითადად 2023 წლის ეპიდემიოლოგიური მონაცემებია გამოყენებული.
რა არის ანტიმიკრობული რეზისტენტობა?
ანტიმიკრობული რეზისტენტობა ვითარდება მაშინ, როდესაც ბაქტერიები, სოკოები ან სხვა მიკროორგანიზმები მათ საწინააღმდეგოდ გამოყენებული მედიკამენტების მოქმედების მიმართ გამძლეობას იძენენ.
შედეგად, ინფექციების მკურნალობა რთულდება, შესაძლოა საჭირო გახდეს უფრო ძლიერი ან მეტი გვერდითი ეფექტის მქონე პრეპარატების გამოყენება, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში ეფექტიანი სამკურნალო საშუალება საერთოდ აღარ არსებობდეს.
რეზისტენტობა ბუნებრივი ევოლუციური პროცესია, თუმცა ანტიბიოტიკებისა და სხვა ანტიმიკრობული საშუალებების არასათანადო გამოყენება მის განვითარებასა და გავრცელებას აჩქარებს.
მნიშვნელოვანია, რომ რეზისტენტული ხდება მიკროორგანიზმი და არა ადამიანის ორგანიზმი.
რომელი ინფექციებია ყველაზე საშიში?
CDC-მ ახალ ანგარიშში 19 ბაქტერიული და სოკოვანი პათოგენი შეაფასა და ისინი საფრთხის სხვადასხვა კატეგორიაში გაანაწილა.
განსაკუთრებით მაღალი საფრთხის ჯგუფში ოთხი პათოგენი მოხვდა:
- Candida auris – სოკო, რომელიც განსაკუთრებით საშიშია მძიმე მდგომარეობაში მყოფი პაციენტებისთვის და საავადმყოფოებში ადვილად ვრცელდება.
- კარბაპენემებისადმი რეზისტენტული Acinetobacter – ბაქტერია, რომელსაც შეუძლია მძიმე, რთულად სამკურნალო ინფექციების გამოწვევა.
- კარბაპენემებისადმი რეზისტენტული ენტერობაქტერიები – ბაქტერიების ჯგუფი, რომელთა წინააღმდეგაც ზოგიერთი მნიშვნელოვანი ანტიბიოტიკი აღარ მოქმედებს.
- მედიკამენტებისადმი რეზისტენტული Neisseria gonorrhoeae – გონორეას გამომწვევი ბაქტერია, რომლის მკურნალობის შესაძლებლობებს რეზისტენტობის გავრცელება ზღუდავს.
განსაკუთრებით საყურადღებოა Candida auris. CDC-ის მონაცემებით, აშშ-ში ამ სოკოს კლინიკური შემთხვევების რაოდენობა 2019 წლიდან 2023 წლამდე თითქმის ათჯერ გაიზარდა.
2023 წელს გამოკვლეული C. auris-ის ნიმუშების 96% ფლუკონაზოლის მიმართ რეზისტენტული იყო.
საფრთხე საავადმყოფოებისთვის
ანტიმიკრობული რეზისტენტობა განსაკუთრებით სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს სამედიცინო დაწესებულებებში.
CDC-ის შეფასებით, ჯანდაცვასთან ხშირად დაკავშირებულმა შვიდმა რეზისტენტულმა ბაქტერიულმა საფრთხემ 2023 წელს აშშ-ში 42 000-ზე მეტი გარდაცვალება და დაახლოებით 12 მილიარდი დოლარის სამედიცინო ხარჯები გამოიწვია.
რეზისტენტული ინფექციები ზრდის ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივობას, ართულებს პაციენტების მკურნალობას და საფრთხეს უქმნის ისეთ სამედიცინო მომსახურებასაც, როგორიცაა ონკოლოგიური ქიმიოთერაპია, ორგანოთა ტრანსპლანტაცია და ქირურგიული ოპერაციები.
რას ნიშნავს ახალი მონაცემები?
CDC ხაზს უსვამს, რომ 2026 წლის ანგარიშში მონაცემთა წყაროები და შეფასების მეთოდოლოგია მნიშვნელოვნად შეიცვალა.
ამიტომ ახალი მაჩვენებლების პირდაპირი შედარება 2019 წლის ანგარიშთან არასწორია. გაცილებით მაღალი რიცხვები ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ რეზისტენტული ინფექციების რაოდენობა შესაბამისი მასშტაბით გაიზარდა.
თუმცა ანგარიში ადასტურებს, რომ ანტიმიკრობული რეზისტენტობა კვლავ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი გამოწვევაა.
ინფექციების პრევენცია, ანტიბიოტიკების სწორად დანიშვნა, მიკრობიოლოგიური დიაგნოსტიკის ხელმისაწვდომობა და სამედიცინო დაწესებულებებში ინფექციის კონტროლი ამ საფრთხის შემცირების ძირითადი მიმართულებებია.
მნიშვნელოვანია, რომ ანტიბიოტიკები არ გამოიყენება ვირუსული ინფექციების, მაგალითად ჩვეულებრივი გაციების, სამკურნალოდ. მათი მიღება მხოლოდ შესაბამისი სამედიცინო ჩვენებით არის რეკომენდებული.
მიუხედავად იმისა, რომ ანგარიში აშშ-ის მონაცემებს ასახავს, მისი ძირითადი გზავნილი გლობალურია: ანტიმიკრობული რეზისტენტობის წინააღმდეგ ბრძოლა აუცილებელია თანამედროვე მედიცინის უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის შესანარჩუნებლად.
