ფილტვის კიბოს სამკურნალო ექსპერიმენტულმა პრეპარატმა, დივარასიბმა (divarasib), მესამე ფაზის კლინიკურ კვლევაში პაციენტების სიცოცხლის ხანგრძლივობა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა. არსებული მიზნობრივი მკურნალობის საშუალებებთან შედარებით, ახალმა პრეპარატმა სიკვდილის შედარებითი რისკი 44%-ით შეამცირა.
კვლევის შედეგები 25 ოქტომბერს, მადრიდში გამართულ ევროპის სამედიცინო ონკოლოგიის საზოგადოების (ESMO) კონგრესზე წარადგინეს და პარალელურად ჟურნალ The New England Journal of Medicine-ში გამოაქვეყნეს.
რა გამოიკვლიეს მეცნიერებმა?
საერთაშორისო, მესამე ფაზის კლინიკურ კვლევაში, სახელწოდებით Krascendo 1, მონაწილეობდა 338 პაციენტი, რომლებსაც ფილტვის გავრცელებული ან მეტასტაზური არაწვრილუჯრედოვანი კიბო ჰქონდათ.
მნიშვნელოვანია, რომ კვლევა ეხებოდა მხოლოდ იმ პაციენტებს, რომელთა სიმსივნეშიც KRAS G12C გენეტიკური მუტაცია იყო გამოვლენილი და რომლებსაც მანამდე უკვე ჩატარებული ჰქონდათ მკურნალობა.
ეს მუტაცია ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბოს შემთხვევების დაახლოებით 12-14%-ში გვხვდება.
მონაწილეები ორ ჯგუფად განაწილდნენ:
- 167 პაციენტი იღებდა ექსპერიმენტულ პრეპარატ დივარასიბს;
- 171 პაციენტი იღებდა უკვე დამტკიცებულ მიზნობრივ პრეპარატებს – სოტორასიბს ან ადაგრასიბს.
რა შედეგები მიიღეს?
კვლევის მიხედვით, დივარასიბით მკურნალობისას საერთო გადარჩენის მედიანა 17,7 თვე იყო, ხოლო არსებული პრეპარატებით მკურნალობის ჯგუფში – 12 თვე.
ეს ნიშნავს, რომ დივარასიბის ჯგუფში პაციენტების ნახევარმა სულ მცირე 17,7 თვე იცოცხლა, შედარების ჯგუფში კი ეს მაჩვენებელი 12 თვე იყო.
მკვლევრებმა სხვა მნიშვნელოვანი განსხვავებებიც გამოავლინეს:
- სიკვდილის შედარებითი რისკი 44%-ით შემცირდა;
- დაავადების პროგრესირების ან სიკვდილის შედარებითი რისკი 42%-ით შემცირდა;
- დაავადების პროგრესირების გარეშე ცხოვრების მედიანა 9,8 თვე იყო, არსებული მკურნალობის ჯგუფში კი – 5,7 თვე;
- სიმსივნის ობიექტური შემცირება დაფიქსირდა დივარასიბის ჯგუფის დაახლოებით 58%-ში, შედარების ჯგუფში კი – 32%-ში.
12 თვის შემდეგ დაავადების პროგრესირების გარეშე იყო დივარასიბით ნამკურნალები პაციენტების 44%, არსებული პრეპარატების ჯგუფში კი – 24%.
როგორ მოქმედებს ახალი პრეპარატი?
KRAS გენი მონაწილეობს უჯრედების ზრდისა და გამრავლების რეგულირებაში. მისი გარკვეული მუტაციების შედეგად უჯრედმა შესაძლოა მიიღოს მუდმივი სიგნალი გამრავლებისთვის, რაც სიმსივნის განვითარებას უწყობს ხელს.
დივარასიბი მიზნობრივი პრეპარატია, რომელიც KRAS G12C მუტაციის შედეგად წარმოქმნილ შეცვლილ ცილაზე მოქმედებს და მის აქტივობას თრგუნავს.
იგი ყოველდღიურად მისაღები ტაბლეტია.
რამდენად უსაფრთხოა მკურნალობა?
დივარასიბის გამოყენებისას ყველაზე ხშირად აღინიშნებოდა კუჭ-ნაწლავის სისტემასთან დაკავშირებული გვერდითი მოვლენები, მათ შორის დიარეა, გულისრევა და ღებინება, ასევე ღვიძლის ფუნქციის მაჩვენებლების ცვლილებები.
მკურნალობასთან დაკავშირებული სერიოზული არასასურველი მოვლენები დივარასიბის ჯგუფის 7,8%-ში გამოვლინდა, შედარების ჯგუფში კი – 15,2%-ში.
გვერდითი მოვლენების გამო მკურნალობა შეწყვიტა დივარასიბის ჯგუფის 4,8%-მა და არსებული მკურნალობის ჯგუფის 11,7%-მა.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ეს შედეგები?
ფილტვის კიბო მსოფლიოში ონკოლოგიური სიკვდილიანობის წამყვანი მიზეზია. მიუხედავად თანამედროვე მკურნალობის განვითარებისა, გავრცელებული დაავადების მქონე პაციენტებისთვის ეფექტიანი თერაპიის შერჩევა კვლავ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება.
Krascendo 1-ის შედეგები განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგან ახალმა პრეპარატმა უკეთესი შედეგები აჩვენა არა პლაცებოსთან, არამედ უკვე დამტკიცებულ, იმავე მუტაციაზე მოქმედ მედიკამენტებთან შედარებით.
თუმცა დივარასიბი ჯერ ექსპერიმენტული პრეპარატია და კლინიკური გამოყენებისთვის მარეგულირებელი დამტკიცება არ მიუღია. კვლევას გარკვეული შეზღუდვებიც აქვს, მათ შორის მონაწილეთა მიერ მკურნალობის ტიპის ცოდნა და შედარების ჯგუფში ადაგრასიბის მიმღები პაციენტების მცირე რაოდენობა.
ამასთან, 44%-იანი მაჩვენებელი არ ნიშნავს, რომ პრეპარატი პაციენტების 44%-ს კურნავს. ის აღნიშნავს კვლევის პერიოდში სიკვდილის შედარებითი რისკის შემცირებას.
მიღებული შედეგები მიუთითებს, რომ დივარასიბი შესაძლოა მომავალში ფილტვის კიბოს კონკრეტული გენეტიკური ფორმის მკურნალობის მნიშვნელოვანი ახალი საშუალება გახდეს.
