მეცნიერებმა დიდ ბრიტანეთში პირველად აღმოაჩინეს კოღო Aedes aegypti-ის კვერცხები – ეს ის სახეობაა, რომელსაც დენგეს, ჩიკუნგუნიასა და ზიკას ვირუსები გადააქვს. ეს აღმოჩენა, რომელიც ლონდონის ჰითროუს აეროპორტთან ახლოს გაკეთდა, კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული მზარდი საფრთხის ნათელი მაგალითია და აჩვენებს, თუ როგორ “იპყრობენ” ტროპიკული დაავადებები ჩრდილოეთ ტერიტორიებს.
ახალი საფრთხეები ბრიტანეთის კუნძულებზე
Aedes aegypti-ის აღმოჩენა არ არის ერთადერთი საგანგაშო სიგნალი. ბოლო წლებში დიდ ბრიტანეთში რამდენიმე სხვა საფრთხეც გამოჩნდა:
- აზიური ვეფხვისებრი კოღო (Aedes albopictus), რომელსაც ასევე გადააქვს დენგე და ჩიკუნგუნია, განმეორებით აღმოაჩინეს კენტის საგრაფოში.
- დასავლეთ ნილოსის ვირუსი პირველად აღმოაჩინეს ადგილობრივ, ველურ კოღოებში 2023 წელს.
- უსუტუ ვირუსი, რომელიც ძირითადად ფრინველებს აზიანებს, 2020 წელს ლონდონში დაფიქსირდა და მას შემდეგ ყოველწლიურად გვხვდება, რის გამოც ის უკვე ქვეყნისთვის ენდემურად ითვლება.
ევროპა, როგორც ახალი ცხელი წერტილი
დიდ ბრიტანეთში მიმდინარე პროცესები უფრო ფართო, ევროპული ტენდენციის ნაწილია. დაავადებები, რომლებიც აქამდე მხოლოდ ტროპიკულ რეგიონებში იყო გავრცელებული, უკვე ევროპაშიც იწვევს ლოკალურ აფეთქებებს. 2024 წელს იტალიაში დენგეს ცხელების 200-ზე მეტი ადგილობრივი შემთხვევა დაფიქსირდა, ხოლო 2025 წელს საფრანგეთში ჩიკუნგუნიას თითქმის 500 შემთხვევა აღინიშნა.
მთავარი დამნაშავე: კლიმატის ცვლილება
ექსპერტები თანხმდებიან, რომ ამ პროცესის მთავარი მამოძრავებელი ძალა კლიმატის ცვლილება და გლობალური მგზავრობაა. უფრო თბილი ზაფხული, რბილი ზამთარი და გაძლიერებული ნალექები დიდ ბრიტანეთს სულ უფრო ხელსაყრელ გარემოდ აქცევს ინვაზიური კოღოებისთვის. ამასთან, საერთაშორისო ვაჭრობა და ტურიზმი ხელს უწყობს როგორც თავად კოღოების, ისე მათ მიერ გადატანილი ვირუსების გავრცელებას.
ადგილობრივი კოღოებიც რისკს ქმნიან
საგანგაშოა ისიც, რომ ლაბორატორიულმა კვლევებმა დაადასტურა: ბრიტანეთში გავრცელებულ ადგილობრივ კოღოებს, როგორიცაა Culex-ის სახეობები, უკვე შეუძლიათ დასავლეთ ნილოსისა და უსუტუს ვირუსების გადატანა ბრიტანეთისთვის დამახასიათებელ ზაფხულის ტემპერატურაზე.
ამ საფრთხეების საპასუხოდ, დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის უსაფრთხოების სააგენტო აძლიერებს მონიტორინგის ქსელს, რათა დროულად აღმოაჩინოს ინვაზიური სახეობების შემოჭრა და აღკვეთოს დაავადებების გავრცელება.
რა ხდება საქართველოში?
არ ვიცით. მონაცემები არ საჯაროვდება.
