ჟურნალ Cancer Discovery-ში გამოქვეყნებული პირველი ფაზის კვლევის მონაცემებით, ექსპერიმენტული ვაქცინა mKRAS-VAX უსაფრთხოა და პანკრეასის სადინროვანი ადენოკარცინომის (PDAC) მაღალი გენეტიკური რისკის მქონე პირებში მუტანტური KRAS-ისადმი სპეციფიკურ T-უჯრედულ პასუხს იწვევს.
კვლევაში მონაწილეობდა 20 ადამიანი (მედიანური ასაკი 66 წელი), რომლებსაც ჰქონდათ პანკრეასის სადინროვანი ადენოკარცინომისადმი (PDAC) მემკვიდრეობითი მიდრეკილება და პანკრეასში რადიოლოგიურად გამოვლენილი დაზიანებები (უმეტესად მცირე კისტები). მონაწილეებს 13 კვირის განმავლობაში mKRAS-VAX-ის ოთხი კანქვეშა ინექცია ჩაუტარდათ.
ვაქცინაციის შემდეგ 18 მონაწილეში (90%) გამოვლინდა მუტანტური KRAS-ის მიმართ სპეციფიკური T-უჯრედული იმუნური პასუხის მინიმუმ 2.5-ჯერადი ზრდა, ხოლო მედიანური ზრდა 18-ჯერ აღემატებოდა საწყის მაჩვენებელს. ვაქცინით ინდუცირებული მუტანტური KRAS-ის სპეციფიკური T-უჯრედული კლონები პერიფერიულ სისხლში ორ წლამდე ფიქსირდებოდა, რაც იმუნური პასუხის ხანგრძლივობაზე მიუთითებს.
მედიანური 16.5-თვიანი დაკვირვების პერიოდში არც ერთ მონაწილეს არ განუვითარდა პანკრეასის სადინროვანი ადენოკარცინომა (PDAC) და არც ქირურგიულ ჩარევას საჭირო მაღალი რისკის დაზიანებები. ამასთან, რვა მონაწილეში დაფიქსირდა პანკრეასის არსებული დაზიანებების ნაწილობრივი ან სრული უკუგანვითარება.
ავტორების შეფასებით, მიღებული შედეგები წარმოადგენს კონცეფციის პირველად დადასტურებას, რომ მუტანტური KRAS-ის წინააღმდეგ ვაქცინაციას შეუძლია ხანგრძლივი და მდგრადი იმუნური პასუხის გამოწვევა. თუმცა ისინი ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ჯერ ნაადრევია იმის თქმა, შეუძლია თუ არა ამ მიდგომას პანკრეასის კიბოს პრევენცია, რადგან ამის დასადასტურებლად მრავალწლიანი, უფრო ფართომასშტაბიანი კლინიკური კვლევებია საჭირო.
ვაქცინა კარგად გადაიტანეს. მკურნალობასთან დაკავშირებული ყველა გვერდითი მოვლენა I ან II ხარისხის იყო. ყველაზე ხშირად აღინიშნებოდა:
- ინექციის ადგილის რეაქცია (85%);
- თვითლიმიტირებადი დაღლილობა (70%);
- შემცივნება (40%);
- გრიპისმაგვარი სიმპტომები (40%).
ამჟამად მიმდინარეობს შემდგომი კლინიკური კვლევა, რომლის მიზანია დადგინდეს, აღწევენ თუ არა ვაქცინით წარმოქმნილი იმუნური უჯრედები უშუალოდ პანკრეასის წინასიმსივნურ დაზიანებებში და შეუძლიათ თუ არა მათ ადგილობრივ დონეზე იმუნური პასუხის განვითარება.
შენიშვნა: აღნიშნული კვლევა წარმოადგენს I ფაზის კლინიკურ კვლევას, რომლის ძირითადი მიზანი უსაფრთხოებისა და იმუნოგენურობის შეფასებაა. მიუხედავად იმისა, რომ მიღებული შედეგები იმედისმომცემია, mKRAS-VAX ამ ეტაპზე არ არის დამტკიცებული პანკრეასის კიბოს პრევენციის საშუალება და მისი კლინიკური ეფექტურობის დასადასტურებლად დამატებითი კვლევებია საჭირო.
