ონკოლოგიური დაავადებების დიაგნოზი ტრადიციულად უფროსი ასაკის ადამიანებთან ასოცირდება. თუმცა, ბოლო პერიოდში მსოფლიოს მასშტაბით ექიმები სულ უფრო ხშირად აწყდებიან ახალგაზრდა ასაკში იმ ტიპის სიმსივნეების განვითარებას, რომლებიც ადრე შუა ხნის მიღწევამდე იშვიათობად ითვლებოდა.
ახალი კვლევის მიხედვით, ამ ცვლილების ერთ-ერთი მიზეზი შესაძლოა იყოს ის, რომ ახალგაზრდა თაობები ბიოლოგიურ დონეზე უფრო სწრაფად ბერდებიან, ვიდრე წინა თაობის წარმომადგენლები. ჟურნალში “Nature Medicine” გამოქვეყნებულმა ნაშრომმა აჩვენა, რომ ბიოლოგიური დაბერების ტემპის მატება პირდაპირ კავშირშია ადრეულ ასაკში სიმსივნეების, განსაკუთრებით კი ფილტვის, საჭმლის მომნელებელი სისტემისა და საშვილოსნოს კიბოს განვითარების მაღალ რისკთან.
ექსპერტების განმარტებით, სამეცნიერო წრეებს ჯერ კიდევ არ აქვთ საბოლოო პასუხი იმის შესახებ, თუ რა იწვევს ახალგაზრდებში ონკოლოგიური პათოლოგიების მატებას. თუმცა, მსგავსი კვლევები აჩვენებს, რომ პროცესზე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ცალკეულ უჯრედებში მიმდინარე იზოლირებული ცვლილებები, არამედ მთელ ორგანიზმში მიმდინარე საერთო სისტემური ძვრები.
ადამიანის ორგანიზმში დაბერების პროცესები სხვადასხვა ტემპით მიმდინარეობს. ქრონოლოგიური ასაკი ასახავს დაბადებიდან გასული წლების რაოდენობას, ხოლო ბიოლოგიური ასაკი აჩვენებს სხეულის ქსოვილებისა და ორგანოების რეალურ მდგომარეობას, რაც სპეციფიკური ბიოლოგიური მარკერების (ორგანიზმის ცვეთისა და დაზიანების მაჩვენებლების) მიხედვით ფასდება.
კვლევამ ყურადღება გაამახვილა ამ ორ მაჩვენებელს შორის არსებულ სხვაობაზე. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ რაც უფრო დიდია აცდენა ბიოლოგიურ და ქრონოლოგიურ ასაკს შორის (ანუ რაც უფრო უსწრებს ბიოლოგიური ასაკი რეალურს), მით უფრო მაღალია ადრეულ ასაკში კიბოს განვითარების რისკი.
უფრო გვიანდელ პერიოდში დაბადებულ ადამიანებში ბიოლოგიური დაბერების მაჩვენებლები უფრო მაღალი აღმოჩნდა, ვიდრე მათივე ასაკის მქონე უფროსი თაობის წარმომადგენლებში. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, დღევანდელი 30 წლის ადამიანის ორგანიზმი ბიოლოგიურად შესაძლოა უფრო ხანდაზმულად გამოიყურებოდეს, ვიდრე წინა თაობის 30 წლის ადამიანის ორგანიზმი.
ბიოლოგიური დაბერების აჩქარება ასოცირებული იყო ადრეული სოლიდური (მყარი სტრუქტურის მქონე) სიმსივნეების განვითარების 8 პროცენტით მაღალ რისკთან. კერძოდ, იმუნური სისტემის დაბერების აჩქარება დაკავშირებული აღმოჩნდა ფილტვის კიბოს მატებასთან, ხოლო ცხიმოვანი ქსოვილის ბიოლოგიური დაბერება კოლორექტული (მსხვილი ნაწლავის) კიბოს რისკს გაზრდის მაჩვენებელია. რისკების ადრეულ ეტაპზე იდენტიფიცირება მეცნიერებს საშუალებას მისცემს, შეიმუშაონ პრევენციისა და ადრეული დიაგნოსტიკის პერსონალიზებული სტრატეგიები.
კავშირის დასადგენად მეცნიერებმა გააანალიზეს დიდი ბრიტანეთის 154000-ზე მეტი და აშშ-ის დაახლოებით 10000 ზრდასრული ადამიანის ჯანმრთელობის მონაცემები. მკვლევრებმა შეაფასეს როგორც სისტემური დაბერება (მთელი ორგანიზმის მასშტაბით), ისე კონკრეტული ორგანოებისა და ქსოვილების მდგომარეობა.
მონაცემების შედარებისას გამოიკვეთა შემდეგი კანონზომიერებები:
დიდი ბრიტანეთის ბაზაში, 1965 წლიდან 1974 წლამდე დაბადებულ პირებს ბიოლოგიური დაბერების უფრო მაღალი დონე აღენიშნებოდათ, ვიდრე 1950 წლიდან 1954 წლამდე დაბადებულებს, როდესაც მათი შედარება ერთსა და იმავე ქრონოლოგიურ ასაკში მოხდა.
აშშ-ის მონაცემებში, 1990 წლიდან 1999 წლამდე დაბადებულ ადამიანებში ბიოლოგიური დაბერების მაჩვენებლები უფრო მაღალი იყო, ვიდრე 1965 წლიდან 1969 წლამდე დაბადებულთა ჯგუფში, ასევე ანალოგიურ რეალურ ასაკში შედარებისას.
მეცნიერები განმარტავენ, რომ ბიოლოგიური დაბერების აჩქარება არ არის ერთადერთი ფაქტორი, რომელიც ახალგაზრდებში კიბოს შემთხვევების მატებას განაპირობებს. თუმცა, ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური ნიშანი, რომელიც აქამდე იქნა აღმოჩენილი. მომავალი კვლევები მიემართება იმის შესწავლას, თუ როგორ ტოვებს თანამედროვე კვების რაციონი, გარემო ფაქტორები, სტრესი, ძილის რეჟიმი და სოციალური ცვლილებები ორგანიზმში იმ ბიოლოგიურ კვალს, რომელიც დაბერების პროცესს აჩქარებს.
წყარო: Nature Medicine
