ონკოლოგიურ თერაპიაში, შესაძლოა, ცვლილებების დრო დგებოდეს. მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ ამფიბიებისა და რეპტილიების ნაწლავური მიკრობიომი შეიცავს ბაქტერიებს, რომლებსაც სიმსივნის განადგურების უნიკალური უნარი აქვთ.
2025 წლის 10 დეკემბერს ჟურნალ Gut Microbes-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, იაპონური ხის ბაყაყის (Dryophytes japonicus) ნაწლავიდან გამოყოფილმა ბაქტერიამ, სახელწოდებით “Ewingella americana”, თაგვებში მსხვილი ნაწლავის კიბოს სრული რეგრესია გამოიწვია.
რატომ მაინცდამაინც ამფიბიები?
აქამდე მეცნიერები ძირითადად ადამიანის ან ძუძუმწოვრების მიკრობიომს სწავლობდნენ. თუმცა, მკვლევრებმა ყურადღება მიაქციეს ე.წ. “დაბალი განვითარების ხერხემლიანებს” (ბაყაყებს, ტრიტონებს, ხვლიკებს), რადგან მათი ნაწლავური ფლორა ნაკლებად შესწავლილი და ევოლუციურად განსხვავებულია.
კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა 45 სხვადასხვა ბაქტერიული შტამი გამოყვეს. მათგან საუკეთესო შედეგი აჩვენა “E. americana”-მ, რომელმაც ექსპერიმენტულ მოდელებში სიმსივნის სრული გაქრობა შეძლო.
ორმაგი მოქმედების მექანიზმი
“E. americana”-ს ეფექტურობა მის უნიკალურ, “ორმაგი მოქმედების” მექანიზმშია:
-
პირდაპირი განადგურება: ბაქტერია არის ფაკულტატური ანაერობი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას შეუძლია იარსებოს უჟანგბადო გარემოში. სიმსივნური ქსოვილი ხშირად ჰიპოქსიურია (ჟანგბადის ნაკლებობას განიცდის), რაც ბაქტერიას იდეალურ პირობებს უქმნის გამრავლებისთვის. სიმსივნეში მოხვედრისას ბაქტერია გამოყოფს ტოქსინებს, რომლებიც პირდაპირ კლავს კიბოს უჯრედებს.
-
იმუნიტეტის გააქტიურება: ბაქტერია მოქმედებს როგორც “განგაშის სიგნალი”. ის ააქტიურებს მასპინძლის იმუნურ სისტემას, კონკრეტულად კი იწვევს ნეიტროფილების, T-უჯრედებისა და B-უჯრედების მობილიზებას სიმსივნის გარშემო.
შედარება სტანდარტულ მკურნალობასთან
კვლევამ აჩვენა, რომ “E. americana”-ს ერთჯერადმა ინექციამ უფრო ძლიერი ეფექტი მოახდინა, ვიდრე თანამედროვე მედიცინაში მიღებულმა ორმა “ოქროს სტანდარტმა”:
-
Anti-PD-L1 ანტისხეულები (იმუნოთერაპია): ბაქტერიამ აჯობა იმუნოთერაპიას, რადგან მან არა მხოლოდ “აუშვა მუხრუჭები” იმუნურ სისტემას, არამედ აქტიურად მოიზიდა იმუნური უჯრედები სიმსივნეში.
-
ლიპოსომური დოქსორუბიცინი (ქიმიოთერაპია): განსხვავებით ქიმიოთერაპიისგან, რომელიც პასიურად გროვდება ქსოვილებში, ბაქტერია აქტიურად მრავლდებოდა სიმსივნის კერაში და ანადგურებდა მას.
უსაფრთხოება
ბაქტერიის ვენაში შეყვანა ერთი შეხედვით სარისკოდ ჟღერს, თუმცა კვლევამ აჩვენა, რომ “E. americana” სწრაფად (24 საათში) გაქრა სისხლიდან და მხოლოდ სიმსივნურ ქსოვილში დარჩა. ჯანმრთელ ორგანოებში (ღვიძლი, ფილტვი, გული) ტოქსიკური ეფექტები არ გამოვლენილა.
ეს აღმოჩენა საფუძველს უყრის კიბოს მკურნალობის ახალი მიმართულების კვლევას – ბუნებრივი, არა-გენმოდიფიცირებული ბაქტერიების გამოყენებას ონკოლოგიაში.
