ნარკოტიკების მოხმარების სახიფათო ტრენდი, სახელწოდებით “ბლუთუსინგი” (Bluetoothing), რომლის დროსაც მომხმარებლები იაფფასიანი “კაიფის” მისაღებად ერთმანეთის სისხლს იკეთებენ, მსოფლიოს ცხელ წერტილებში აივ-ინფექციის მკვეთრ ზრდას იწვევს.
ეს პრაქტიკა, რომელიც ბევრად უფრო სარისკოა, ვიდრე უბრალოდ ნემსის გაზიარება, ფიჯიზე აივ-ინფექციის ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ ეპიდემიას უწყობს ხელს და ფართოდ ვრცელდება სამხრეთ აფრიკაშიც.
იდეა, რომ გაიზიარო ნარკოტიკით გაჯერებული სისხლი, იმდენად წარმოუდგენლად სახიფათოა, რომ ექსპერტები წლების განმავლობაში ეჭვქვეშ აყენებდნენ მის გავრცელების მასშტაბს. თუმცა, მაშინაც კი, თუ ამას ცოტა ადამიანი აკეთებს, პრაქტიკას შეუძლია ისეთი დაავადებების, როგორიცაა აივ-ი და ჰეპატიტი, იმდენად სწრაფად გავრცელება, რომ ექსპერტების თქმით, ის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ძლიერ რეაგირებას მოითხოვს.
მიუხედავად იმისა, რომ მასშტაბის დადგენა რთულია, სისხლის გაზიარების პრაქტიკა აფრიკისა და აზიის უკიდურესად ღარიბ რეგიონებში გაჩნდა, რასაც ხელს უწყობს გამკაცრებული საპოლიციო კონტროლი, წამალზე ფასების ზრდა და ნარკოტიკების მიწოდების შემცირება.
რა არის “ბლუთუსინგი” და რატომ არის ის ასეთი სარისკო?
“ბლუთუსინგი” (ზოგჯერ “ფლეშბლადინგი”) შემდეგნაირად მუშაობს: პირველი მომხმარებელი იკეთებს ნარკოტიკს, მაგალითად, ჰეროინს ან მეტამფეტამინს. შემდეგ, ამ ადამიანის ნარკოტიკით გაჯერებული სისხლი შპრიცით გამოაქვთ და მეორე მომხმარებელს უკეთებენ, იმ იმედით, რომ იმავე დოზით მიიღებს “კაიფს”.
“სიღარიბის პირობებში, ეს არის ‘კაიფის’ მიღების იაფი მეთოდი, რომელსაც უამრავი შედეგი მოჰყვება”, – ამბობს ემორის უნივერსიტეტის პროფესორი ბრაიან ზანონი. “ფაქტობრივად, ერთი დოზის ფასად ორ დოზას იღებ”.
რატომ არის ეს ბევრად საშიში, ვიდრე ნემსის გაზიარება? როდესაც მომხმარებლები მხოლოდ ნემსს იზიარებენ, მათ შპრიცში დარჩენილი სისხლის მცირე, ხშირად გამხმარი ნარჩენებისგან ინფიცირების რისკი აქვთ. “ბლუთუსინგის” დროს კი, ისინი პირდაპირ იღებენ ახალ, ცოცხალ, ვირუსით სავსე სისხლს.
“აივ-ინფიცირებული ადამიანის სისხლის ერთ წვეთში ათიათასობით ვირუსული ნაწილაკია, რომლის ზემოქმედების ქვეშაც ხვდები”, – ამბობს ზანონი. “ეს აივ-ის გავრცელების იდეალური გზაა”, – ამატებს კეტრინ კუკი, ზიანის შემცირების საერთაშორისო ორგანიზაციის დირექტორი.
გარდა ინფექციებისა, შეუთავსებელი სისხლის ჯგუფების შერევამ შეიძლება გამოიწვიოს მძიმე იმუნური რეაქციები, მაშინაც კი, თუ სისხლი სუფთაა.
გლობალური ეპიდემია: ფიჯი და სამხრეთ აფრიკა
ფიჯიზე ხელისუფლებამ “ბლუთუსინგი” აივ-ინფექციის მაჩვენებლის კატასტროფული ზრდის ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად დაასახელა. გაეროს შიდსის პროგრამის (UNAIDS) მონაცემებით, ახალი ინფექციების რიცხვი 2014-დან 2024 წლამდე 10-ჯერ გაიზარდა, იანვარში კი ქვეყანაში ეპიდემია გამოცხადდა. 2024 წლის მონაცემებით, ფიჯიზე ახლად დიაგნოსტირებულ პაციენტთა დაახლოებით ნახევარი აცხადებს, რომ აივ-ით ნემსის გაზიარებით დაინფიცირდა.
სამხრეთ აფრიკაში ჩატარებულმა ერთ-ერთმა კვლევამ აჩვენა, რომ ნარკოტიკების ინექციურ მომხმარებელთა 18%-ს ერთხელ მაინც გამოუყენებია სისხლის გაზიარების ეს მეთოდი.
რატომ არ არის ეს პრაქტიკა უფრო პოპულარული?
პარადოქსულია, მაგრამ “ბლუთუსინგი” ნარკოტიკული თრობის არაეფექტიანი მეთოდია. ბევრი სამედიცინო ექსპერტი ამბობს, რომ მეორად მომხმარებელს, ფაქტობრივად, პლაცებოს ეფექტი აქვს, რადგან ნარკოტიკის აქტიური ნივთიერების დიდი ნაწილი პირველივე მომხმარებლის ორგანიზმში რჩება.
“ეს არ არის ისეთი ეფექტიანი, როგორსაც იმედოვნებენ”, – ამბობს გაეროს წარმომადგენელი, ეამონ მერფი. “ინექციების ჯაჭვის ბოლოში ‘კაიფი’ ბევრად ნაკლებია”.
თუმცა, სიღარიბე, ნარკოტიკებზე ფასების ზრდა და ზიანის შემცირების პროგრამების (მაგალითად, სუფთა ნემსების ხელმისაწვდომობა) არარსებობა ამ უკიდურესად სახიფათო პრაქტიკას მაინც უბიძგებს.
