ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD), რომელიც მსოფლიო მოსახლეობის 3%-მდე აწუხებს, ერთ-ერთ ყველაზე რთულად სამკურნალო ფსიქიკურ მდგომარეობად ითვლება. აქამდე მიიჩნეოდა, რომ მისი ფესვები მხოლოდ ტვინში უნდა გვეძებნა, მაგრამ ჩინელი მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევა, რომელიც მიმდინარე წელს გამოქვეყნდა, ყურადღების ცენტრში მოულოდნელ “ეჭვმიტანილს” აყენებს – ჩვენს ნაწლავებში მცხოვრებ ბაქტერიებს.
ნაწლავი-ტვინის ღერძი და OCD
ბოლო წლებში სულ უფრო მეტი კვლევა ადასტურებს მჭიდრო კავშირს ნაწლავის მიკრობიომსა (ბაქტერიების ერთობლიობა) და ტვინის ფუნქციონირებას შორის. წინა კვლევებსაც უჩვენებია კავშირი OCD-სა და ნაწლავის ბაქტერიების დისბალანსს შორის, თუმცა აქამდე უცნობი იყო, რა იყო მიზეზი და რა – შედეგი. ანუ, იწვევდა თუ არა ნაწლავის პრობლემები OCD-ს, თუ პირიქით, OCD-სთან დაკავშირებული სტრესი და ქცევა ცვლიდა ნაწლავის მიკროფლორას.
გენეტიკური დეტექტივი: როგორ დადგინდა მიზეზობრივი კავშირი?
ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად, ჩუნცინის სამედიცინო უნივერსიტეტის მკვლევრებმა გამოიყენეს ინოვაციური გენეტიკური ანალიზის მეთოდი, “მენდელისეული რანდომიზაცია”. ეს მეთოდი მეცნიერებს საშუალებას აძლევს, დაადგინონ მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი გენეტიკური ვარიაციების შესწავლით. რადგან ჩვენი გენები დაბადებიდანვე მოცემულია და მათზე ცხოვრების წესი გავლენას ვერ ახდენს, ამ მეთოდს შეუძლია, დიდი ალბათობით გვიჩვენოს, ერთი ფაქტორი იწვევს თუ არა მეორეს.
მეცნიერებმა ორი დიდი ჯგუფის გენეტიკური მონაცემები შეისწავლეს და დაადგინეს, რომ გარკვეული ბაქტერიების არსებობა ნაწლავში, სავარაუდოდ, პირდაპირ უწყობს ხელს ან, პირიქით, ხელს უშლის OCD-ის განვითარებას.
“კარგი” და “ცუდი” ბაქტერიები OCD-სთვის
კვლევამ გამოავლინა ექვსი ტიპის ბაქტერია, რომლებიც OCD-სთან იყო დაკავშირებული:
- დამცავი ეფექტის მქონე ბაქტერიები: Proteobacteria, Ruminococcaceae და Bilophila.
- რისკის გამზრდელი ბაქტერიები: Bacillales, Eubacterium და Lachnospiraceae UCG001.
საინტერესოა, რომ ამ ბაქტერიების ნაწილი წინა კვლევებშიც იყო დაკავშირებული ტვინის ჯანმრთელობასთან. მაგალითად, Ruminococcaceae-ს დაბალი დონე დეპრესიასთან ასოცირდება.
ახალი იმედი მკურნალობისთვის
ეს აღმოჩენა უაღრესად მნიშვნელოვანია, რადგან OCD-ის მქონე პაციენტების 25-40% სტანდარტულ მკურნალობას (კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია და ანტიდეპრესანტები) არ პასუხობს. თუ დადასტურდა, რომ OCD-ის მიზეზი ნაწილობრივ ნაწლავშია, ეს მკურნალობის სრულიად ახალ გზებს ხსნის.
“ჩვენმა ანალიზმა აჩვენა, რომ კონკრეტულ ნაწლავის ბაქტერიებს შესაძლოა მიზეზობრივი კავშირი ჰქონდეთ OCD-სთან, რაც ამ აშლილობის პრევენციისა და მკურნალობის პოტენციურ სტრატეგიებს გვიჩვენებს”, – წერენ მკვლევრები.
მიუხედავად იმისა, რომ კვლევები გრძელდება, მომავალში შესაძლოა OCD-ის მკურნალობა შესაძლებელი გახდეს მიზნობრივი დიეტით, პრობიოტიკებით ან მიკრობიომზე მოქმედი სხვა ინტერვენციებით.
