ტკიპის ნაკბენის ფარული საფრთხეები: ლაიმი, ხორცზე ალერგია და ახალი ვაქცინების იმედი

როგორ ეწებება ტკიპა კანს ასე მყარად?

ტკიპის ნაკბენით გამოწვეული დაავადების რისკი იზრდება იმის მიხედვით, თუ რამდენ ხანს რჩება ის კანზე. მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ სისხლით კვებისას ტკიპის ნერწყვი გამოყოფს სპეციალურ ცილას, რომელიც მყარდება და ქმნის ე.წ. “ცემენტის კონუსს”. სწორედ ამის მეშვეობით ეჭიდება ის კანს ასე მყარად. ამ მექანიზმის შესწავლა შესაძლოა მომავალში დაგვეხმაროს ახალი სამედიცინო წებოების შექმნაში, რომლებიც ჭრილობების შეხორცებას დააჩქარებს.

ლაიმის დაავადების “აჩრდილები“: რატომ რჩება ქრონიკული დაღლილობა და ტკივილი?

ლაიმის დაავადება, რომელიც Borrelia burgdorferi ბაქტერიითაა გამოწვეული, ანტიბიოტიკებით მკურნალობას ექვემდებარება. თუმცა, პაციენტების დაახლოებით 15% მკურნალობის კურსის დასრულების შემდეგაც უჩივის მუდმივ დაღლილობას, ტკივილს და სხვა სიმპტომებს. ამ მდგომარეობას მკურნალობის შემდგომი ლაიმის დაავადების სინდრომი (PTLDS) ეწოდება. სწორედ ამ სიმპტომებს არწერა ჯასტინ ტიმბერლეიკიც. წლების განმავლობაში მისი გამომწვევი მიზეზი კამათის საგანი იყო.

სწორედ აქ ერთვება მიკრობიოლოგ ბრენდონ ჯუტრასის “გარღვევის ტოლფასი“ კვლევა. ჯერ კიდევ 2019 წელს მისმა გუნდმა ლაიმის ართრიტით დაავადებული პაციენტების ანთებითი სახსრების სითხეში აღმოაჩინა ბაქტერიის უჯრედის კედლის ფრაგმენტები, კერძოდ პეპტიდოგლიკანი (PG). თუმცა, უცნობი რჩებოდა, როგორ ახერხებდა ეს ფრაგმენტები ორგანიზმში ასე დიდხანს დარჩენას.

ცოტა ხნის წინ ჯუტრასის გუნდმა ამ კითხვასაც გასცა პასუხი. მათ თაგვებზე ჩატარებულ ექსპერიმენტში აღმოაჩინეს, რომ:

ბაქტერიის სიკვდილის შემდეგ დარჩენილი პეპტიდოგლიკანის დიდი ფრაგმენტები ორგანიზმიდან არ გამოიდევნება და გროვდება ღვიძლში, სადაც კვირების განმავლობაში რჩება.

ამ ფრაგმენტების ასეთი მდგრადობის საიდუმლო უნიკალური ქიმიური სტრუქტურაა. როგორც ჩანს, ბაქტერია B. burgdorferi ტკიპის ორგანიზმიდან “ისესხებს“ შაქრის მოლეკულას და საკუთარი უჯრედის კედლის მოდიფიცირებისთვის იყენებს. სწორედ ეს “შენიღბვა“ ეხმარება მის ნარჩენებს, იმუნურ სისტემას დაუსხლტდნენ.

ყველაზე მნიშვნელოვანი კი ამ პროცესის შედეგებია. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ღვიძლში დაგროვილი პეპტიდოგლიკანი იწვევს ღვიძლის დისფუნქციის მარკერების ზრდას. ამასთან, ადამიანის სისხლის უჯრედებზე დაკვირვებამ აჩვენა, რომ B. burgdorferi-ის ფრაგმენტები განსაკუთრებულად მოქმედებს ენერგეტიკულ მეტაბოლიზმთან დაკავშირებულ გენებზე. ეს აღმოჩენა პირდაპირ კავშირშია PTLDS-ის მთავარ სიმპტომთან – ქრონიკულ დაღლილობასთან.

ეს კვლევა იმედის სხივსაც გვაძლევს. ჯუტრასის გუნდი უკვე მუშაობს მონოკლონური ანტისხეულების შექმნაზე, რომლებიც სპეციფიკურად ამოიცნობენ და გაანადგურებენ ორგანიზმში დარჩენილ ამ ფრაგმენტებს, რაც PTLDS-ის სიმპტომებისგან განკურნების პოტენციურ გზას წარმოადგენს.