ერთი შეხედვით, მასამბა ჩვეულებრივი ხუთი წლის ბავშვია. ის იცინის, მღერის და თამაშობს. მაგრამ როცა სხვა ბავშვებთან ერთად სირბილს ცდილობს, მისი ნაბიჯების არათანაბარი რიტმი ყველაფერს ცვლის. მისი მარჯვენა ფეხი, რომელიც ოდესღაც ყველაზე ძლიერი ჰქონდა, ახლა ოდნავ უკან რჩება.
2022 წლის თებერვალში, მასამბა ეროვნული პანიკის ეპიცენტრში აღმოჩნდა – ის მალავიში ველური პოლიომიელიტის ვირუსის პირველი დადასტურებული შემთხვევა გახდა ბოლო 30 წლის განმავლობაში. სამი წლის შემდეგ, ქვეყანამ ვირუსი დაამარცხა, მაგრამ მასამბასთვის მისი კვალი სამუდამოა.
მისი შემთხვევა განგაშის სიგნალი იყო არა მხოლოდ მალავისთვის, არამედ მთელი მსოფლიოსთვის. გენეტიკურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ვირუსის შტამი დაკავშირებული იყო პაკისტანში მოცირკულირე შტამთან, რომელიც მალავიდან თითქმის 6,000 კილომეტრითაა დაშორებული. ვირუსმა საზღვრები და კონტინენტები გადმოლახა და დააინფიცირა ბავშვი, რომელსაც საკუთარი სახლი არასდროს დაუტოვებია. ინფექცია მის ორგანიზმში რამდენიმე კვირაში გაქრა, მაგრამ ნევროლოგიური დაზიანება მუდმივი აღმოჩნდა.
2024 წლის მაისში, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) მალავი კვლავ პოლიომიელიტისგან თავისუფალ ქვეყნად გამოაცხადა. ამას წინ უძღოდა ორწლიანი ვაქცინაციის კამპანია და მკაცრი ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობა. თუმცა, “პოლიოსგან თავისუფალი” სტატუსი არ ნიშნავს, რომ საფრთხე გაქრა. ეს ნიშნავს, რომ კონკრეტული აფეთქება შეჩერებულია. ველური პოლიომიელიტი კვლავ ცირკულირებს პაკისტანსა და ავღანეთში.
“პოლიოს ნებისმიერი შემთხვევა ერთით მეტია საჭიროზე”, – ამბობს ჯოის ბეიამუ, მალავის იმუნიზაციის პროგრამის წარმომადგენელი. “ჩვენ შეგვიძლია ვიზეიმოთ პროგრესი, მაგრამ სიფხიზლე უნდა შევინარჩუნოთ”.
ბედის ირონიით, მასამბას შემთხვევამ ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემა გააძლიერა. საგანგებო რეაგირების ფარგლებში შეკეთდა 270-ზე მეტი ვაქცინის მაცივარი, გადამზადდა 13,500-ზე მეტი მედიცინის მუშაკი და მოხალისე, და გაფართოვდა მონაცემთა თვალყურის დევნების სისტემა. მხოლოდ ერთ რაიონში 1.3 მილიონი ბავშვი აიცრა, რაც თავდაპირველ გეგმას 7%-ით აღემატებოდა.
“ინფრასტრუქტურა, რომელიც ჩვენ ავაშენეთ, დღეს სხვა ვაქცინებისთვისაც გამოიყენება”, – აცხადებენ ადგილობრივი ჯანდაცვის ოფისში.
ამ გაძლიერებული სისტემის მიუხედავად, მასამბასთვის ვაქცინა დაგვიანებული აღმოჩნდა. ის თამაშობს მეგობრებთან ერთად, მაგრამ, როგორც მისი ბებია ამბობს, სკოლაში სიარულს ჯერ ვერ ახერხებს და დახმარება სჭირდება. მისი ისტორია მტკივნეულად გვახსენებს, რომ გლობალურ ბრძოლაში ლოკალური გამარჯვებებიც კი ტოვებს პირად ტრაგედიებს.
