მსოფლიოში დაახლოებით 2.71 მილიარდი ადამიანი თამბაქოს მეორადი კვამლის ზემოქმედების ქვეშ იმყოფება, მათ შორის 767 მილიონი 15 წლამდე ბავშვია. ახალმა გლობალურმა ანალიზმა პასიურ მოწევას 2023 წელს დაახლოებით 1.66 მილიონი სიკვდილი დაუკავშირა. კვლევა The Lancet Public Health-ში გამოქვეყნდა.
Global Burden of Disease 2023-ის მკვლევრებმა 204 ქვეყნისა და ტერიტორიის 1990-2023 წლების მონაცემები გააანალიზეს. ეს GBD-ის პირველი სპეციალური კვლევაა, რომელიც პასიური მოწევის გავრცელებასა და მის ჯანმრთელობის ტვირთს გლობალურად და ასეთი ფართო სპექტრით აფასებს.
2023 წელს მეორადი კვამლის ზემოქმედების ქვეშ დაახლოებით ყოველი მესამე ადამიანი იყო. ბავშვები განსაკუთრებით დიდი ჯგუფია – 0-14 წლის ასაკში 767 მილიონი ბავშვი.
მკვლევართა შეფასებით, პასიურ მოწევას 2023 წელს 1.66 მილიონი სიკვდილი და დაახლოებით 44.8 მილიონი დაკარგული ჯანმრთელი სიცოცხლის წელი, ანუ DALY, უკავშირდებოდა. DALY აერთიანებს ნაადრევი სიკვდილისა და დაავადებით ან შეზღუდვით გატარებული ცხოვრების ტვირთს.
ყველა ასაკის გათვალისწინებით, ჯანმრთელობის ყველაზე დიდი ტვირთი გულის იშემიურ დაავადებაზე მოდიოდა – დაახლოებით 12 მილიონი DALY. ბავშვებში კი წამყვანი პრობლემა ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციები იყო, რომელთაც დაახლოებით 5.16 მილიონი დაკარგული ჯანმრთელი სიცოცხლის წელი უკავშირდებოდა.
კვლევამ გრძელვადიანი პროგრესიც აჩვენა. 1990 წლიდან 2023 წლამდე პასიური მოწევის ასაკსტანდარტიზებული გავრცელება მსოფლიოში დაახლოებით 22%-ით შემცირდა. თუმცა მოსახლეობის ზრდის გამო ექსპოზიციის ქვეშ მყოფი ადამიანების აბსოლუტური რაოდენობა თითქმის არ შეცვლილა.
ზოგ რეგიონში მდგომარეობა გაუარესდა კიდეც. ექსპოზიციის ქვეშ მყოფთა რაოდენობა სუბსაჰარულ აფრიკაში დაახლოებით 99%-ით, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში კი 72%-ით გაიზარდა. ყველაზე მაღალი ასაკსტანდარტიზებული გავრცელება სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, აღმოსავლეთ აზიასა და ოკეანეთში დაფიქსირდა.
ქალები და ბავშვები განსაკუთრებით მოწყვლად ჯგუფებად რჩებიან. ზოგ ქვეყანაში ქალებში პასიური მოწევის გავრცელება კაცების მაჩვენებელს თითქმის 1.8-ჯერ აღემატებოდა.
მეორადი თამბაქოს კვამლის უსაფრთხო დონე არ არსებობს. WHO-ის მიხედვით, ის ზრდის გულის იშემიური დაავადების, ფილტვის კიბოსა და სხვა გულ-სისხლძარღვთა და რესპირატორული დაავადებების რისკს და ყოველწლიურად 1.6 მილიონზე მეტი არამწეველის ნაადრევ სიკვდილს უკავშირდება.
კვლევის ავტორები განსაკუთრებით უსვამენ ხაზს კვამლისგან თავისუფალი სივრცეების კანონების დაცვას და ოჯახის წევრების დაცვას სახლში. საჯარო ადგილებში რეგულაციები ბევრ ქვეყანაში გაძლიერდა, მაგრამ ბავშვისთვის ექსპოზიციის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყარო კვლავ სახლია.
ახალი მონაცემების მთავარი გზავნილი მარტივია: პასიური მოწევა მხოლოდ დისკომფორტი არ არის. ის მსოფლიოში მილიარდობით ადამიანის, განსაკუთრებით ბავშვებისა და ქალების, ჯანმრთელობაზე გაზომვად ტვირთს ქმნის.
