ტკივილი მსოფლიოში შრომისუუნარობით გატარებული წლების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია, თუმცა სხვადასხვა ასაკში, სქესსა და ქვეყანაში მისი გავრცელების პირდაპირ შედარება რთულია. Nature Medicine-ში გამოქვეყნებულმა ახალმა მასშტაბურმა კვლევამ ამ საკითხზე ერთ-ერთი ყველაზე ფართო სურათი შექმნა.
მკვლევრებმა 118 ქვეყნიდან და ტერიტორიიდან 6,125,459 ადამიანის მონაცემები გააერთიანეს. მონაცემები 902 პოპულაციური წყაროდან იყო მიღებული და 5 წლის ასაკიდან 100 წელზე უფროს ადამიანებს მოიცავდა. კვლევაში შეფასდა თავად მონაწილეების მიერ აღწერილი ტკივილი სხეულის 11 სხვადასხვა უბანში.
ქალები ტკივილს ყველა შესწავლილ უბანში უფრო ხშირად აღნიშნავდნენ
კვლევის ერთ-ერთი ყველაზე მკაფიო შედეგი სქესებს შორის განსხვავება იყო. ქალებში ტკივილი მამაკაცებთან შედარებით უფრო ხშირად დაფიქსირდა სხეულის ყველა 11 შესწავლილ უბანში.
ყველაზე დიდი განსხვავება დაფიქსირდა:
- სახის ტკივილში – ქალებში გავრცელება დაახლოებით 83%-ით მაღალი იყო;
- თავის ტკივილში – დაახლოებით 74%-ით მაღალი;
- მუცლის ტკივილში – დაახლოებით 60%-ით მაღალი.
ეს არ ნიშნავს, რომ კვლევამ დაადგინა, რატომ არსებობს ეს განსხვავება. შედეგებზე შეიძლება გავლენას ახდენდეს ბიოლოგიური, ჰორმონული, ფსიქოსოციალური და კულტურული ფაქტორების ერთობლიობა. კვლევა თვითშეფასებულ ტკივილს ეფუძნებოდა და მისი მიზანი სქესობრივი განსხვავებების გამომწვევი მიზეზების დადგენა არ ყოფილა.
ტკივილი ასაკთან ერთად ყოველთვის თანაბრად არ მატულობს
კვლევამ კიდევ ერთი საინტერესო წარმოდგენა შეცვალა. ტკივილის ყველა ტიპი ასაკთან ერთად უწყვეტად არ იზრდება.
ზურგის, მენჯ-ბარძაყისა და მუხლის ტკივილი ასაკთან ერთად ძირითადად მატულობდა, მაგრამ ზოგი სხვა ტიპის ტკივილი უფრო ადრე აღწევდა პიკს. მაგალითად, თავის ტკივილის გავრცელება დაახლოებით 34 წლის ასაკში აღწევდა მაქსიმუმს, მუცლის ტკივილი კი კიდევ უფრო ადრე – დაახლოებით 23 წლის ასაკში.
საერთო ჯამში, ტკივილის გავრცელების ყველაზე სწრაფი ზრდა 55 წლამდე პერიოდში დაფიქსირდა. მკვლევრების შეფასებით, ეს მიუთითებს, რომ ტკივილის ტვირთის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკვე სამუშაო ასაკში ყალიბდება და მხოლოდ ხანდაზმულობის პრობლემად მისი აღქმა არასწორია.
ყველაზე გავრცელებული ზურგის ტკივილი იყო
სხეულის სხვადასხვა უბანს შორის განსხვავება საკმაოდ დიდი აღმოჩნდა. სახის ტკივილის საერთო გავრცელება დაახლოებით 2% იყო, მაშინ როდესაც ზურგის ტკივილი დაახლოებით 40%-ს აღწევდა.
სხეულის ნებისმიერი ტკივილის ალბათობა კი ასაკთან ერთად იზრდებოდა – დაახლოებით 30%-დან 5 წლის ასაკში 70%-მდე 100 წლისა და უფროს ადამიანებში.
თუმცა ძლიერი ტკივილი განსხვავებულ სურათს აჩვენებდა. მაღალი ინტენსივობის ტკივილი დაახლოებით 50 წლის ასაკში აღწევდა პიკს, ხოლო გენერალიზებული ტკივილი – დაახლოებით 70 წლის ასაკში.
ქვეყნების ეკონომიკურ და სოციალურ პირობებსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა
კვლევამ მნიშვნელოვანი განსხვავებები გამოავლინა ქვეყნების განვითარების დონის მიხედვითაც.
ხანდაზმულ ასაკში დაბალი Human Development Index-ის მქონე ქვეყნებში ნებისმიერი სხეულის ტკივილის გავრცელება მაღალი HDI-ის მქონე ქვეყნებთან შედარებით დაახლოებით 30.6 პროცენტული პუნქტით მეტი იყო. დაბალი HDI-ის ქვეყნებში ხანდაზმულ ადამიანებში წელის ტკივილის გავრცელება მაღალი განვითარების მქონე ქვეყნებთან შედარებით თითქმის ორმაგსაც უახლოვდებოდა.
მკვლევრებმა ასევე შეაფასეს სამი პოტენციურად მოდიფიცირებადი ფაქტორი – მოწევა, სიმსუქნე და დაბალი შემოსავალი. გლობალურად, სხეულის სხვადასხვა უბანში ტკივილის ტვირთის დაახლოებით 18.3% ამ სამ ფაქტორს უკავშირდებოდა, თუმცა რეგიონებს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავებები არსებობდა.
კვლევა მიზეზ-შედეგობრივ კავშირებს არ ადგენს და თვითშეფასებულ მონაცემებს ეფუძნება. მიუხედავად ამისა, 6.1 მილიონზე მეტი ადამიანის მონაცემები აჩვენებს, რომ ტკივილის ტვირთი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ასაკის, სქესისა და საცხოვრებელი გარემოს მიხედვით და მისი დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ შუა ასაკამდე გროვდება.
