ჩვენ ხშირად ვსაუბრობთ თამბაქოს გავლენაზე ფილტვებსა და გულ-სისხლძარღვთა სისტემაზე, თუმცა ახალი კვლევა, რომელიც ჟურნალ BMC Public Health-ში გამოქვეყნდა, ყურადღებას ამახვილებს კიდევ უფრო საგანგაშო კავშირზე: მწეველობა პირდაპირ კავშირშია ტვინის ჯანმრთელობის გაუარესებასთან.
ნორვეგიელი მეცნიერების მიერ ჩატარებული მასშტაბური კვლევის თანახმად, მწეველებს დემენციის განვითარების მნიშვნელოვნად მაღალი რისკი აქვთ, განსაკუთრებით კი მისი ერთ-ერთი ფორმის – ვასკულარული დემენციის მიმართ.
ტერმინის განმარტება: დემენცია – სინდრომი, რომლის დროსაც უარესდება მეხსიერება, აზროვნება, ქცევა და ყოველდღიური აქტივობების შესრულების უნარი
კვლევის მეთოდოლოგია: HUNT-ის მონაცემები
კვლევა ეყრდნობა ნორვეგიის Trøndelag Health Study-ის (HUNT) გრძელვადიან მონაცემებს. მეცნიერებმა შეისწავლეს 8 532 მონაწილე (საშუალო ასაკი 56.3 წელი), რომელთა დაკვირვება დაახლოებით 22 წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა.
მკვლევრები აკვირდებოდნენ კავშირს თამბაქოს მოხმარების სტატუსსა (ამჟამინდელი მწეველი, ყოფილი მწეველი, არასდროს მწეველი) და დემენციის განვითარების რისკს შორის.
ძირითადი მიგნებები: 31%-ით გაზრდილი რისკი
კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ამჟამინდელ მწეველებს, არამწეველებთან შედარებით, დემენციის განვითარების 31%-ით მაღალი რისკი აქვთ.
საინტერესოა ასაკობრივი და გენდერული განაწილება 85 წლამდე ასაკის ჯგუფში:
-
ქალებში რისკი 54%-ით იზრდება.
-
მამაკაცებში რისკი 36%-ით იზრდება.
ალცჰაიმერი თუ ვასკულარული (სისხლძარღვოვანი) დემენცია?
კვლევამ გამოკვეთა მნიშვნელოვანი განსხვავება დემენციის ტიპებს შორის. მწეველობა მჭიდრო კავშირში აღმოჩნდა ვასკულარულ დემენციასთან, მაგრამ არა ალცჰაიმერის ტიპის დემენციასთან.
ტერმინის განმარტება: ვასკულარული დემენცია – დემენციის ფორმა, რომელიც გამოწვეულია თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის დარღვევით, მაგალითად ინსულტის შედეგად
-
ამჟამინდელ მწეველებში ვასკულარული დემენციის რისკი 2.09-ჯერ მაღალია.
-
85 წლამდე ასაკის მამაკაცებში ეს მაჩვენებელი კიდევ უფრო დრამატულია – რისკი 3.61-ჯერ იზრდება.
ყოფილი მწეველები: არის თუ არა გვიან თავის დანებება?
კვლევის ერთ-ერთი იმედისმომცემი შედეგი ის არის, რომ ყოფილი მწეველების უმრავლესობისთვის დემენციის ზოგადი რისკი არ გაზრდილა, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ მოწევის შეწყვეტა ტვინის ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოა.
თუმცა, არსებობს გამონაკლისი: 85 წლამდე ასაკის მამაკაცებში, რომლებმაც მოწევას თავი დაანებეს, ვასკულარული დემენციის რისკი მაინც მომატებული დარჩა (2.43-ჯერ), რაც სავარაუდოდ სისხლძარღვების შეუქცევად დაზიანებას უკავშირდება.
დასკვნა და პრაქტიკული რჩევა
“ჩვენი მიგნებები კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ადრეული პრევენციული ზომების მნიშვნელობას. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინიციატივები მიმართული უნდა იყოს მოწევასთან დაკავშირებული კოგნიტური დაქვეითების შემცირებისკენ,” – აცხადებენ კვლევის ავტორები.
გზავნილი ნათელია: არასდროს არის გვიან მოწევის შეწყვეტა, მაგრამ რაც უფრო ადრე გააკეთებთ ამას, მით უფრო დაცული იქნება თქვენი ტვინი ვასკულარული დაზიანებისგან.
