ყოველწლიურად დაახლოებით 100 000 ამერიკელი განიცდის ფსიქოზს – სერიოზულ მდგომარეობას, რომელიც იმდენად არღვევს აზრებსა და აღქმას, რომ შეუძლია ადამიანის რეალობის შეგრძნება დაამახინჯოს. შიზოფრენიის სამკურნალოდ ბოლო 50 წლის განმავლობაში პირველი ახალი მექანიზმის მქონე მედიკამენტის დამტკიცებიდან ერთი წლის შემდეგ, ჟურნალ Nature Mental Health-ში გამოქვეყნებული კვლევა აკვირდება, თუ როგორ რეაგირებენ მასზე პაციენტები, რაც პერსონალიზებული მკურნალობისთვის პირველ მინიშნებებს გვაძლევს.
კვლევა, რომელსაც ტაფტსის უნივერსიტეტის მედიცინის სკოლის ნეირომეცნიერების პროფესორი, მაიკლ ჰალასა, ხელმძღვანელობდა, აანალიზებდა შიზოფრენიის, შიზოაფექტური აშლილობის ან ფსიქოზური მახასიათებლების მქონე ბიპოლარული აშლილობის დიაგნოზით ჰოსპიტალიზებული 49 პაციენტის ელექტრონულ სამედიცინო ჩანაწერებს.
ყველა პაციენტმა მიიღო ახალი წამალი, Cobenfy (ქსანომელინისა და ტროსპიუმის ქლორიდის კომბინაცია), მათ ჩვეულებრივ ანტიფსიქოზურ მედიკამენტებთან ერთად, მას შემდეგ, რაც სტანდარტულმა მკურნალობამ მათი სიმპტომების ადეკვატურად კონტროლი ვერ შეძლო.
“ახალი პრეპარატი ნერვულ სისტემაში განსხვავებულ რეცეპტორებზე მოქმედებს, ვიდრე ტრადიციული ანტიფსიქოზური საშუალებები, რომლებიც ძირითადად ტვინში დოფამინის D2 რეცეპტორებს ბლოკავენ”, – ამბობს ჰალასა. “კლინიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ პრეპარატი პლაცებოსთან შედარებით კარგად მუშაობდა. მაგრამ კლინიცისტები ჯერ კიდევ აფასებენ, თუ როგორ მუშაობს ის რეალური მკურნალობის პირობებში.”
კვლევის ძირითადი მიგნებები
ჰალასას კვლევამ გამოავლინა პატერნები, რომლებიც დაგვეხმარება ვიწინასწარმეტყველოთ, ვინ მიიღებს სარგებელს ქსანომელინ-ტროსპიუმის კომბინირებული თერაპიით და ვინ – ვერა.
პაციენტებმა, რომლებსაც აღენიშნებოდათ გამოხატული “ნეგატიური სიმპტომები” – როგორიცაა სოციალური გაუცხოება, დაბალი მოტივაცია ან მეტყველების გაღარიბება – აჩვენეს ყველაზე ძლიერი გაუმჯობესება ახალი კომბინირებული პრეპარატის დამატების შემდეგ, მათ შორის აღენიშნათ გაუმჯობესებული განწყობა და გაზრდილი სოციალური ჩართულობა.
ტერმინის განმარტება: “ნეგატიური სიმპტომები” ფსიქიატრიაში აღნიშნავს ნორმალური ფუნქციების დაქვეითებას ან არარსებობას. შიზოფრენიის “პოზიტიური სიმპტომებია” ჰალუცინაციები და ბოდვები (რაც ემატება), ხოლო “ნეგატიური სიმპტომებია” ემოციების გამოხატვის უნარის, მოტივაციისა და სოციალიზაციის დაქვეითება (რაც აკლდება).
ამის საპირისპიროდ, პაციენტებმა, რომლებიც ავლენდნენ აგრესიას ან ბიპოლარულ მახასიათებლებს (ძირითადად მანიაკალურ სიმპტომებს), მცირე სარგებელი ნახეს ახალი წამლის დამატებით.
გზა “ზუსტი ფსიქიატრიისკენ”
ჰალასას თქმით, შედეგები მიუთითებს იმაზე, რომ შიზოფრენია, შესაძლოა, იყოს არა ერთი დაავადება, არამედ მდგომარეობების ერთობლიობა – ისევე, როგორც ცხელება ან ტკივილი – რომელიც შეიძლება სხვადასხვა მიზეზით იყოს გამოწვეული და სხვადასხვა მკურნალობას მოითხოვდეს.
ის იმედოვნებს, რომ ეს დასკვნები არის პირველი ნაბიჯი “ზუსტი ფსიქიატრიის” განვითარებისკენ, სადაც მკურნალობაზე პასუხის პატერნები დაეხმარება ექიმებს, სწორად წარმართონ მკურნალობა, როგორც ეს უკვე ხდება მედიცინის სხვა სფეროებში, მაგალითად, ონკოლოგიასა და იმუნოლოგიაში.
“თუ ჩვენ დავიწყებთ ყოველი სიმპტომის პასუხსა და არარსებობაზე დაკვირვებას, როგორც ღირებულ მონაცემზე, ჩვენ შეგვიძლია დავუზოგოთ პაციენტებსა და მათ ოჯახებს წლები, რომლებსაც ისინი ეფექტიანი მკურნალობის პოვნაში “ცდისა და შეცდომის” მეთოდით კარგავენ”, – ამბობს ჰალასა.
