საფრანგეთის პარლამენტის ორივე პალატამ დაამტკიცა კანონი, რომელიც 15 წლამდე ბავშვებს სოციალური ქსელების გამოყენებას აუკრძალავს. საფრანგეთი ევროკავშირის პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც ამ ასაკის მომხმარებლებისთვის სოციალური მედიის პლატფორმებზე ფართო ეროვნული აკრძალვა მიიღო. ხელისუფლება გადაწყვეტილებას ბავშვების ფსიქიკური ჯანმრთელობის, ონლაინბულინგისა და საზიანო თუ ასაკისთვის შეუსაბამო მასალებისგან დაცვის აუცილებლობით ხსნის.
კანონის მიხედვით, 2026 წლის 1 სექტემბრიდან 15 წლამდე მომხმარებლებს ახალი სოციალური ქსელის ანგარიშის შექმნა აღარ შეეძლებათ. პლატფორმებს დამატებით ოთხი თვე ექნებათ უკვე არსებული ანგარიშების დასადგენად და დასახურად. ასაკის შემოწმება საფრანგეთის მონაცემთა დაცვის მარეგულირებლის მიერ მოწონებული სისტემებით უნდა განხორციელდეს. შეზღუდვა არ გავრცელდება ონლაინენციკლოპედიებზე, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო რესურსებზე და ღია პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნისა და გაზიარების პლატფორმებზე. კანონი უფროს კლასებშიც კრძალავს მობილური ტელეფონების გამოყენებას.
პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონს სურს, ახალი წესები სასწავლო წლის დასაწყისიდან ამოქმედდეს, თუმცა პროცესი შესაძლოა საკონსტიტუციო განხილვამ და ევროკავშირის კანონმდებლობასთან შესაბამისობის შემოწმებამ შეაფერხოს. ევროკავშირის „ციფრული სერვისების აქტი“ დიდი ონლაინპლატფორმების რეგულირების მნიშვნელოვან ნაწილს საერთო ევროპულ დონეზე განსაზღვრავს, ამიტომ საფრანგეთის მიერ წესების აღსრულებაში ევროკომისიასაც ექნება როლი.
გადაწყვეტილებას წინ უძღოდა საფრანგეთის ჯანმრთელობის უსაფრთხოების სააგენტოს შეფასება, რომლის მიხედვითაც, ქვეყანაში ყოველი მეორე მოზარდი სმარტფონთან დღეში ორიდან ხუთ საათამდე ატარებს, ხოლო 12-17 წლის მოზარდების 58% სოციალურ ქსელებს ყოველდღიურად იყენებს. სააგენტო სოციალურ მედიასთან დაკავშირებულ რისკებს შორის განიხილავს ძილის დარღვევას, თვითშეფასების გაუარესებას, კიბერბულინგს და შფოთვით თუ დეპრესიულ სიმპტომებს, თუმცა სოციალური მედიის გამოყენებასა და ფსიქიკურ ჯანმრთელობას შორის ურთიერთობა რთულია და ყველა შემთხვევაში პირდაპირ მიზეზობრივ კავშირს არ ნიშნავს.
კანონის მოწინააღმდეგეები ამბობენ, რომ მთავარი სირთულე მისი პრაქტიკულად შესრულება იქნება. ასაკის სანდოდ დასადგენად პლატფორმებს მომხმარებლების შემოწმება დასჭირდებათ, რაც პირადი მონაცემების დაცვასა და ონლაინანონიმურობასთან დაკავშირებულ კითხვებს აჩენს. ჯერ ბოლომდე ნათელი არ არის, როგორ გამოვლინდება არასრულწლოვნების უკვე არსებული ანგარიშები და რამდენად ეფექტიანი იქნება სისტემა ბავშვების მიერ ასაკის არასწორად მითითების შემთხვევაში. სოციალური ქსელების კომპანიები ფართო აკრძალვებს ძირითადად ეწინააღმდეგებიან და აცხადებენ, რომ ახალგაზრდა მომხმარებლების დასაცავად უკვე აქვთ ასაკობრივი შეზღუდვები და უსაფრთხოების მექანიზმები.
საფრანგეთის ნაბიჯი უფრო ფართო საერთაშორისო ტენდენციის ნაწილია. ავსტრალიაში 16 წლამდე მომხმარებლებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვა 2025 წლის დეკემბერში ამოქმედდა და წესების დარღვევისთვის პასუხისმგებლობა პლატფორმებს ეკისრებათ. გაერთიანებულმა სამეფომაც გამოაცხადა 16 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის მსგავსი შეზღუდვის გეგმა, რომლის ამოქმედებას 2027 წლის გაზაფხულიდან ელოდება. ესპანეთი 16 წლამდე, საბერძნეთი და დანია კი 15 წლამდე ასაკობრივი ზღვრის დაწესებას გეგმავენ. ევროკომისიაც ამზადებს საერთო მიდგომას, რომელიც ბავშვებს ასაკის მიხედვით სოციალური მედიის ეტაპობრივად გამოყენების შესაძლებლობას მისცემს.
საფრანგეთის კანონი ამ ეტაპზე პასუხს უფრო პოლიტიკურ კითხვას სცემს – უნდა დაეკისროს თუ არა ბავშვების უსაფრთხოებაზე უფრო დიდი პასუხისმგებლობა თავად ტექნოლოგიურ კომპანიებს. რამდენად შეამცირებს აკრძალვა პრობლემურ გამოყენებასა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის რისკებს, ეს მხოლოდ წესების რეალურად ამოქმედებისა და შედეგების ხანგრძლივი შეფასების შემდეგ გამოჩნდება.
