C ჰეპატიტი ინფექციური დაავადებაა, რომელსაც იწვევს C ჰეპატიტის ვირუსი (HCV) და ღვიძლის ანთებით დაზიანებას იწვევს. ის ცნობილია როგორც „ჩუმი მკვლელი“, რადგან საწყის ეტაპზე სიმპტომები პრაქტიკულად არ აქვს და უმეტესწილად მხოლოდ დაავადების შორს წასულ სტადიაზე ვლინდება. შემთხვევათა 70-85%-ში დაავადება ქრონიკულ ფორმაში გადადის, რასაც ღვიძლის ციროზი და ღვიძლის კიბო შეიძლება მოჰყვეს.
რა არის C ჰეპატიტის ელიმინაციის პროგრამა და რატომ დაიწყო საქართველოში?
C ჰეპატიტის ელიმინაციის პროგრამა (ოფიციალურად: C ჰეპატიტის მართვის სახელმწიფო პროგრამა) არის მასშტაბური სახელმწიფო პროექტი, რომლის მიზანია საქართველოში C ჰეპატიტის, როგორც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრობლემის, სრული აღმოფხვრა (ელიმინაცია).
პროგრამა 2015 წლის 21 აპრილს ამოქმედდა. საქართველო ამ პროექტით გახდა მსოფლიოში პირველი ქვეყანა, რომელმაც C ჰეპატიტის ელიმინაციის ასეთი ამბიციური მიზანი დაისახა.
ვინ ახორციელებს და რა არის მისი უნიკალურობა?
პროექტი ხორციელდება საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ, ამერიკის შეერთებული შტატების დაავადებათა კონტროლის ცენტრისა (CDC) და მედიკამენტის მწარმოებელი კომანია „გილეად“-ის მხარდაჭერით. პროგრამის უნიკალურობა იმაში მდგომარეობს, რომ ის მოიცავს:
- სრულ სახელმწიფო დაფინანსებას: როგორც დიაგნოსტიკური სერვისები, ისე სამკურნალო მედიკამენტები სრულად ანაზღაურდება სახელმწიფოს მხრიდან და თანაგადახდას არ ითვალისწინებს პაციენტის მხრიდან.
- უახლესი თაობის მედიკამენტებს: უზრუნველყოფილია მსოფლიოში აპრობირებული, მაღალეფექტური პირდაპირი მოქმედების ანტივირუსული მედიკამენტები.
- რა სერვისები შედის პროგრამაში და როგორ ვისარგებლო?
- პროგრამა მოიცავს C ჰეპატიტის სრულ ჯაჭვს: სკრინინგს, დადასტურებას, დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას.
- სკრინინგი და დიაგნოსტიკა
- პირველ რიგში, ტარდება სკრინინგული კვლევა (HCV ანტისხეულების ტესტი) იმის დასადგენად, იყო თუ არა პირი ოდესმე ინფიცირებული.
- თუ პასუხი დადებითია, ტარდება კონფირმაციული (დამადასტურებელი) კვლევა იმის დასადგენად, აქვს თუ არა ადამიანს ამჟამად აქტიური ინფექცია.
- აქტიური ინფექციის დადასტურების შემთხვევაში, ტარდება დამატებითი დიაგნოსტიკური კვლევები (მაგ., ღვიძლის დაზიანების ხარისხის დასადგენად) და პაციენტი ექიმის დანიშნულებით ერთვება მკურნალობაში.
მკურნალობა
აქტიური ინფექციის მქონე ბენეფიციარები იწყებენ მკურნალობას თანამედროვე მედიკამენტებით.
- მკურნალობა ძირითადად გრძელდება 3 თვე.
- მკურნალობის პერიოდში ტარდება მონიტორინგის კვლევებიც.
ვის შეუძლია პროგრამით სარგებლობა?
პროგრამის მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეობის დამადასტურებელი დოკუმენტის მქონე პირები, ასევე:
- აივ ინფექცია/შიდსის მქონე ბენეფიციარები (HCV კოინფექციით).
- პენიტენციურ დაწესებულებებში განთავსებული პირები.
- დიალიზისა და თირკმლის ტრანსპლანტაციის პროგრამის ბენეფიციარები.
- პირადობის ნეიტრალური მოწმობის მქონე პირები (აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებიდან).
- სოციალურად დაუცველი ოჯახები (სარეიტინგო ქულა ).
- ვეტერანები.
როგორ და სად მივმართოთ?
პროგრამით განსაზღვრული მომსახურების მისაღებად რეგისტრაციისთვის, პირმა უნდა მიმართოს მომსახურების მიმწოდებელ სამედიცინო დაწესებულებას.
დაწესებულებების ჩამონათვალი შეგიძლიათ იხილოთ შემდეგ ბმულებზე: · დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრი (NCDC) · ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს ვებგვერდი (NHA)
დამატებითი ინფორმაციისთვის შეგიძლიათ დარეკოთ სამინისტროს ცხელ ხაზზე: 15 05.
რა შედეგს იძლევა მკურნალობა?
C ჰეპატიტის თანამედროვე მედიკამენტებით მკურნალობის შედეგი არის ვირუსის სრული ელიმინაცია ორგანიზმიდან. მკურნალობის კურსის დასრულების შემდეგ, თუ პაციენტს სისხლში არ უფიქსირდება ვირუსი, ის განკურნებულად ითვლება.
- განკურნება ნიშნავს, რომ თქვენ აღარ ხართ C ჰეპატიტის მატარებელი და აღარ გადასდებთ მას სხვას.
- თუ დაავადება ადრეულ სტადიაზეა დიაგნოსტირებული, მკურნალობით შესაძლებელია თავიდან აიცილოთ ღვიძლის ციროზისა და კიბოს განვითარება.