კოსმოსური ფრენების განვითარებასთან ერთად, მეცნიერები ცდილობენ შეისწავლონ და მინიმუმამდე დაიყვანონ კოსმოსური მოგზაურობის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური გავლენა ადამიანის ორგანიზმზე. კოსმოსური მისიის, “Artemis II“-ის ეკიპაჟი დედამიწაზე დაბრუნდა მას შემდეგ, რაც მთვარის შორეულ მხარეს 406 771 კილომეტრი იმოგზაურა – ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე შორი მანძილი, სადაც ადამიანმა ოდესმე იმოგზაურა. ექსპერტები აქტიურად იკვლევენ მსგავსი მოგზაურობების გავლენას სხეულზე, რადგან კოსმოსური მისიები სულ უფრო ხშირი და ხანგრძლივი ხდება, ხოლო თანმხლები ჯანმრთელობის რისკები მნიშვნელოვნად განსხვავდება დედამიწაზე არსებული პირობებისგან და მოიცავს უნიკალურ საფრთხეებს. NASA-მ გამოავლინა კოსმოსური ფრენის ხუთი ძირითადი საფრთხე, რომლებიც მოიცავს რადიაციას, იზოლაციასა და შეზღუდულ სივრცეს, დედამიწიდან დისტანციას, გრავიტაციის ცვლილებას (ან მის არარსებობას) და დახურულ, მტრულ გარემოს.
როგორც ირკვევა, ადამიანის სხეული ევოლუციურად კოსმოსისთვის არ არის შექმნილი, რადგან გრავიტაციის ცვლილებამ ან მისმა ხანგრძლივმა არარსებობამ შესაძლოა შეამციროს ძვლის სიმკვრივე, შეცვალოს თავის ტვინის სითხის გადანაწილება და გავლენა მოახდინოს გულის ფუნქციონირებაზე. სხვადასხვა გრავიტაციულ დონეებს შორის გადასვლამაც კი შესაძლოა გამოიწვიოს მოძრაობის დაავადება (motion sickness) და ასტრონავტებს სივრცეში ორიენტაციის პრობლემები შეუქმნას. NASA-ს ბოლოდროინდელი ბრიფინგების თანახმად, ამ პრობლემებთან გამკლავებისა და ადამიანის ქმედუნარიანობის გაუმჯობესების გზების ძიება მთვარისა და მარსის მისიებისთვის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს. დაბალმა გრავიტაციამ ასევე შეიძლება შეცვალოს გულისა და სისხლძარღვების მუშაობა, რისი სიმძიმეც დამოკიდებულია მოგზაურობის ხანგრძლივობაზე და ხანგრძლივი მისიების დროს იზრდება. გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ცვლილებები დაკავშირებულია თრომბის, არითმიისა და დაბალი არტერიული წნევის განვითარების გაზრდილ რისკთან. NASA-ს მონაცემებით, ოთხიდან ექვს თვემდე ხანგრძლივობის მისიის განმავლობაში ძვლები ყოველთვიურად კარგავს სიმკვრივის დაახლოებით 1%-დან 1.5%-მდე. ამასთანავე, ხანგრძლივმა უწონადობამ შეიძლება გამოიწვიოს სხეულის სითხეების გადანაწილება, რამაც შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მხედველობასა და ქალასშიდა წნევაზე — მდგომარეობაზე, რომელიც ცნობილია, როგორც კოსმოსურ ფრენებთან ასოცირებული ნეირო-ოკულარული სინდრომი.
ფიზიკურ ცვლილებებთან ერთად, კოსმოსში დრო და გრაფიკი ისე არ ფუნქციონირებს, როგორც დედამიწაზე. ასტრონავტები განიცდიან სინათლისა და სიბნელის არარეგულარულ ციკლებს, რამაც შეიძლება მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს მათ ძილსა და ცირკადულ რიტმებზე. მაგალითად, საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე მყოფი პირები დღეში დაახლოებით 16-ჯერ ხედავენ მზის ამოსვლასა და ჩასვლას, რაც მათ ძილის რეჟიმს არღვევს. ყოველდღიურ რუტინაში სხვა ცვლილებები უკავშირდება კვებასა და კოსმოსური მისიის დროს ხელმისაწვდომი საკვების ტიპს. კოსმოსში ადამიანის კვებითი საჭიროებები განსხვავდება დედამიწის პირობებისგან. წინა კოსმოსური მისიებიდან მიღებული მონაცემები მიუთითებს, რომ ეკიპაჟის წევრებს ზოგჯერ ენერგიის, სითხეების, კალციუმისა და ნატრიუმის არასაკმარისი მიღება უფიქსირდებოდათ. შესაბამისად, კოსმოსურ კვებას ორმაგი დანიშნულება აქვს: ის ასტრონავტებს უზრუნველყოფს საკმარისი ენერგიით და ამავდროულად აწვდის იმ საკვებ ნივთიერებებს, რომლებიც კოსმოსური ფრენის უარყოფითი ეფექტების შემცირებას უწყობს ხელს. NASA-ს მეცნიერები მუშაობენ იმის უზრუნველსაყოფად, რომ საკვები იყოს მისაღები, უსაფრთხო, ნოყიერი, ხანგრძლივად შესანახი, მარტივად მოსამზადებელი და საკმარისად მრავალფეროვანი, რათა ეკიპაჟმა მენიუსგან გადაღლა აიცილოს თავიდან.
ფიზიკური დატვირთვის გარდა, კოსმოსური ფრენა ასევე მოქმედებს ასტრონავტის განწყობასა და ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. იზოლაციამ, შეზღუდულმა სივრცემ, დედამიწიდან დაშორებამ და მაღალმა სტრესმა შესაძლოა შფოთვის, დეპრესიისა და დაბალი მორალის რისკი გაზარდოს. NASA-ს განცხადებით, მიმდინარე კვლევები იმის შესახებ, თუ როგორ შეუძლიათ ეკიპაჟებს ფსიქოლოგიური ჯანმრთელობის შენარჩუნება, გადამწყვეტია სამომავლო მისიების წარმატებისა და უსაფრთხოებისთვის. კოსმოსური სააგენტოების მიერ ფსიქიკური ჯანმრთელობის მხარდასაჭერად რეკომენდებული ზომები მოიცავს დღიურის წარმოებას, ყოველდღიურ ვარჯიშს, მუსიკის მოსმენასა და საყვარელ ადამიანებთან კომუნიკაციას.
ყველა ამ ჯანმრთელობის რისკის გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია, თუ როგორ მართავს ეკიპაჟი დაავადებებს კოსმოსური მისიის დროს. NASA-ს მიდგომით, მიუხედავად მისიის ხანგრძლივობისა თუ მიზნებისა, ადამიანის ყველა კოსმოსური ფრენა მოითხოვს მისიის ფარგლებში გარკვეულ სამედიცინო მხარდაჭერას. თუმცა, ფრენის დროს სამედიცინო დახმარების საჭიროების შესამცირებლად, სააგენტო ფოკუსირდება პრევენციულ ზომებზე, როგორიცაა ვიტამინების დამატებითი მიღება, სრული სამედიცინო შემოწმება და გაშვებამდე 14-დღიანი კარანტინი. ყველაზე ხშირად მოსალოდნელ მდგომარეობებზე დაყრდნობით, NASA ფრენისას გამოსაყენებელ სამედიცინო რესურსებს ისე გეგმავს, რომ შესაძლებელი იყოს ყველაზე სავარაუდო ან სერიოზული სამედიცინო მოვლენების ეფექტიანი მართვა. მრავალი მდგომარეობის მართვა კოსმოსშიც შესაძლებელია დედამიწის მსგავსად, თუმცა არსებული შეზღუდვების გამო პრიორიტეტი ენიჭება ისეთ მედიკამენტებს, რომლებიც მრავალმხრივი გამოყენებისაა და მინიმალური გვერდითი ეფექტები ახასიათებს.
