2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტებიდან 25 წლის შემდეგ აშშ ემზადება დიდი კვლევითი პროგრამისთვის, რომელიც შეისწავლის იმ ადამიანების ჯანმრთელობას, რომლებიც World Trade Center-ის კატასტროფის დროს ჯერ კიდევ დედის საშვილოსნოში იყვნენ, ან ბავშვობაში, მოზარდობასა და ახალგაზრდა ასაკში მიიღეს გარემოს მავნე ზემოქმედება.
ნიუ-იორკის მონაცემებით, 2001 წლის 11 სექტემბერს ქვემო მანჰეტენში დაახლოებით 25 000 ბავშვი ცხოვრობდა ან სკოლაში სწავლობდა. შენობების ჩამონგრევის შემდეგ გარემოში გავრცელდა მტვრის რთული ნარევი, რომელიც შეიცავდა დაქუცმაცებულ ბეტონს, აზბესტს, მინის ბოჭკოებსა და სხვა დამაბინძურებლებს.
9/11-ის ჯანმრთელობის შედეგებზე 1 500-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომია გამოქვეყნებული, თუმცა მათი უმეტესობა ზრდასრულებზე, განსაკუთრებით მაშველებსა და პირველი რეაგირების პერსონალზეა კონცენტრირებული. ბევრად ნაკლები ვიცით იმ ადამიანების შესახებ, რომლებიც ზემოქმედების დროს ჯერ კიდევ იზრდებოდნენ.
სწორედ ამ ხარვეზის შესავსებად აშშ-ის კონგრესმა 2022 წელს World Trade Center Health Program-ს დაავალა სპეციალური ახალგაზრდული კვლევითი კოჰორტის შექმნა. დაგეგმილი World Trade Center Youth Research Coordinating Center გააერთიანებს იმ ადამიანებს, რომლებიც 9/11-ის დროს 21 წლის ან უმცროსი ასაკის იყვნენ. დღეს მათი ასაკი დაახლოებით 25-დან 46 წლამდეა, ხოლო ზოგი მონაწილე ტერაქტის დროს ჯერ დაბადებულიც არ იყო.
მეცნიერებს განსაკუთრებით აინტერესებთ სასუნთქი სისტემისა და ფილტვების განვითარება, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, კიბო, მეტაბოლური დარღვევები, რეპროდუქციული ჯანმრთელობა, ტვინის განვითარება და ფსიქიკური ჯანმრთელობა.
ბავშვები გარემოს ტოქსინების მიმართ განსაკუთრებულად მოწყვლადი შეიძლება იყვნენ, რადგან სხეულის ზომასთან შედარებით უფრო დიდი დოზა ხვდებათ, ზოგი ნივთიერების დაშლა და გამოდევნა კი ზრდასრულებთან შედარებით განსხვავებულად მიმდინარეობს. ამასთან, ზემოქმედება სწრაფი ზრდისა და ორგანოების განვითარების პერიოდში მოხდა.
კვლევის ჩატარებას მნიშვნელოვანი სირთულეც ექნება – კატასტროფიდან მეოთხედი საუკუნეა გასული და იმ დროის ბავშვები დღეს სხვადასხვა ადგილას ცხოვრობენ. ამიტომ ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა საკმარისად დიდი და წარმომადგენლობითი კოჰორტის მოძიება და ხანგრძლივი დაკვირვება იქნება.
შედეგები მხოლოდ 9/11-ის ისტორიას არ შეეხება. მკვლევრები იმედოვნებენ, რომ მიღებული ცოდნა მომავალში სხვა მასშტაბური კატასტროფების, ომებისა და გარემოს დაბინძურების დროს ბავშვების გრძელვადიანი მონიტორინგის დაგეგმვასაც გააუმჯობესებს.
