ინგლისი შესაძლოა ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა გახდეს, რომელიც C ჰეპატიტს, როგორც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მნიშვნელოვან პრობლემას აღმოფხვრის. ბოლო მონაცემები აჩვენებს, რომ ქვეყანაში მკურნალობის ერთ-ერთი მთავარი სამიზნე უკვე შესრულებულია, ქრონიკული ინფექციის გავრცელება კი ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მკვეთრად შემცირდა. თუმცა ელიმინაცია ჯერ ოფიციალურად მიღწეული არ არის და რამდენიმე მნიშვნელოვანი კრიტერიუმი კვლავ შესასრულებელია.
C ჰეპატიტი სისხლით გადამდები ვირუსული ინფექციაა, რომელიც ღვიძლს აზიანებს. ინფექცია ხშირად წლების განმავლობაში უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა მკურნალობის გარეშე შეიძლება ციროზი, ღვიძლის უკმარისობა და ღვიძლის კიბო გამოიწვიოს. თანამედროვე პირდაპირი მოქმედების ანტივირუსულ პრეპარატებს ინფიცირებულთა 95%-ზე მეტის განკურნება შეუძლია. ბევრი თანამედროვე რეჟიმით მკურნალობა დაახლოებით 8-12 კვირაში სრულდება.
ინგლისში 2024 წელს ქრონიკული C ჰეპატიტით დაახლოებით 50 200 ზრდასრული ცხოვრობდა. 2015 წელს ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 129 000 იყო, რაც ცხრა წელიწადში 61.1%-იან შემცირებას ნიშნავს. UK Health Security Agency ამ პროგრესს ძირითადად მასობრივი ტესტირებისა და პირდაპირი მოქმედების ანტივირუსული მკურნალობის ფართო ხელმისაწვდომობას უკავშირებს.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი შედეგი მკურნალობის ხელმისაწვდომობაში დაფიქსირდა. 2015-2024 წლებში ქრონიკული C ჰეპატიტის დიაგნოზის მქონე ადამიანების 81.5%-მა მკურნალობა დაიწყო. ეს ჯანმოს მიერ განსაზღვრულ მინიმუმ 80%-იან სამიზნეს უკვე აღემატება. სპეციალიზებულ სამკურნალო სერვისებთან დაკავშირებული პაციენტების შემთხვევაში მკურნალობა 97.2%-მა დაიწყო.
წარმატებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ტესტირების გაფართოებამ. C ჰეპატიტზე ტესტირება ხელმისაწვდომია გადაუდებელი დახმარების განყოფილებებში, ნარკოდამოკიდებულების სერვისებში, ციხეებში, პირველადი ჯანდაცვის სხვადასხვა პროგრამაში და სახლში გამოსაყენებელი უფასო ტესტირების სერვისის საშუალებით. 2024 წელს C ჰეპატიტზე ჩატარებული ტესტების დაახლოებით ნახევარი გადაუდებელი დახმარების განყოფილებებზე მოდიოდა.
თუმცა მნიშვნელოვანი განსხვავებაა ინფექციის “ელიმინაციასა” და ვირუსის სრულ გაქრობას შორის. ამ შემთხვევაში ელიმინაცია არ ნიშნავს, რომ ინგლისში C ჰეპატიტის არც ერთი შემთხვევა აღარ იქნება. საუბარია ინფექციის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მნიშვნელოვანი საფრთხის აღმოფხვრაზე, რისთვისაც ჯანმო დიაგნოსტიკის, მკურნალობის, ახალი ინფექციებისა და სიკვდილიანობის კონკრეტულ სამიზნეებს იყენებს.
ინგლისს ყველა კრიტერიუმი ჯერ არ შეუსრულებია. 2015-2024 წლებში ქრონიკული C ჰეპატიტის მქონე ადამიანების დაახლოებით 84.6% იყო დიაგნოსტირებული, მაშინ როცა ჯანმოს სამიზნე მინიმუმ 90%-ია. განსაკუთრებით რთულია ინფიცირებული ადამიანების აღმოჩენა იმ ჯგუფებში, რომლებიც რეგულარულად არ სარგებლობენ ჯანდაცვის მომსახურებით.
ასევე გამოწვევად რჩება ახალი და განმეორებითი ინფექციების პრევენცია ინექციური ნარკოტიკების მომხმარებლებში. ამ ჯგუფში 2024 წელს ქრონიკული ინფექციის გავრცელება 5.2%-მდე შემცირდა, 2015 წელს კი 28.6% იყო. მიუხედავად ამისა, ახალი ინფექციების შეფასებული მაჩვენებელი ჯერ კიდევ აღემატება ჯანმოს ელიმინაციისთვის განსაზღვრულ ზღვარს.
სიკვდილიანობის მონაცემებიც გარკვეულ სიფრთხილეს საჭიროებს. UKHSA-ს ანგარიშით, 2015-2024 წლებში C ჰეპატიტთან დაკავშირებული ღვიძლის ბოლო სტადიის დაავადებით სიკვდილიანობა 36.6%-ით შემცირდა. თუმცა ღვიძლის ბოლო სტადიის დაავადებისა და ღვიძლის კიბოს ერთად აღებული სიკვდილიანობის რაოდენობა იმავე პერიოდში 17.9%-ით შემცირდა. 2024 წელს შესაბამისი სიკვდილიანობის მაჩვენებელი მაინც ჯანმოს აბსოლუტურ სამიზნეზე დაბალი იყო.
ინგლისისთვის C ჰეპატიტის ისტორიულ ტვირთს დამატებითი მნიშვნელობა აქვს კონტამინირებული სისხლის სკანდალის გამო. ოფიციალური გამოძიების შეფასებით, 1970-1991 წლებში მხოლოდ სისხლის გადასხმის შედეგად დაახლოებით 26 800 ადამიანი დაინფიცირდა C ჰეპატიტით. სისხლის დონაციების C ჰეპატიტზე რუტინული სკრინინგი 1991 წელს დაინერგა.
დღეს სურათი რადიკალურად განსხვავებულია. ინგლისმა მკურნალობის სამიზნე უკვე შეასრულა და ქრონიკული C ჰეპატიტის გავრცელება 2015 წელთან შედარებით 60%-ზე მეტად შეამცირა. შემდეგი მთავარი ამოცანაა დარჩენილი დაუდგენელი შემთხვევების აღმოჩენა, ახალი ინფექციებისა და რეინფექციების შემცირება და მიღწეული შედეგების შენარჩუნება. სწორედ ეს განსაზღვრავს, შეძლებს თუ არა ქვეყანა ჯანმოს 2030 წლის ვადაზე ადრე C ჰეპატიტის ელიმინაციის ოფიციალურად დადასტურებას.
