აშშ-ის მიჩიგანის შტატში ციკლოსპორიაზის – საკვებით ან წყლით გადამდები პარაზიტული ნაწლავური ინფექციის – ყველაზე დიდი აფეთქება ფიქსირდება შტატის ისტორიაში. მიჩიგანის ჯანდაცვის დეპარტამენტის ბოლო მონაცემებით, 9 ივლისისთვის 1,251 შემთხვევა და 44 ჰოსპიტალიზაციაა აღრიცხული. გარდაცვალება არ დაფიქსირებულა, ხოლო ინფექციის წყარო ჯერ დადგენილი არ არის.
ციკლოსპორიაზი გამოწვეულია პარაზიტით Cyclospora cayetanensis. ინფექცია ძირითადად მაშინ ვრცელდება, როცა ადამიანი იღებს საკვებს ან წყალს, რომელიც პარაზიტით არის დაბინძურებული. აშშ-ში ბოლო წლებში მსგავსი აფეთქებები ხშირად უკავშირდებოდა ახალ პროდუქტს – მაგალითად მწვანილს, სალათის ფოთლებს, კენკრას ან სხვა ნედლ ხილსა და ბოსტნეულს – თუმცა ამ შემთხვევებში კონკრეტული პროდუქტი, მწარმოებელი ან მომწოდებელი ჯერ ოფიციალურად არ დასახელებულა.
მიჩიგანში პირველი ოფიციალური გაფრთხილება 1 ივლისს გავრცელდა, როცა შტატს უკვე 170-ზე მეტი შემთხვევა ჰქონდა აღრიცხული სულ ცხრა დღეში. შედარებისთვის, მიჩიგანი ჩვეულებრივ წელიწადში დაახლოებით 50 ციკლოსპორიაზის შემთხვევას ავლენს. რამდენიმე დღეში შემთხვევები 572-მდე გაიზარდა, ხოლო 9 ივლისისთვის უკვე 1,251-ს მიაღწია.
CDC-ის ეროვნული მონიტორინგის მონაცემები უფრო ძველ პერიოდს ასახავს: 16 ივნისის მდგომარეობით, აშშ-ში 17 შტატში 145 ადგილობრივად შეძენილი ციკლოსპორიაზის შემთხვევა იყო შეტყობინებული, მათ შორის 20 ჰოსპიტალიზაცია, ხოლო სიკვდილი არ დაფიქსირებულა. CDC თავად მიუთითებს, რომ მონაცემები შეიძლება რეალურ რიცხვზე ნაკლები იყოს, რადგან ზოგი ადამიანი სამედიცინო დახმარებას არ მიმართავს ან Cyclospora-ზე არ იტესტება. ამ ეტაპზე CDC ამბობს, რომ ყველა შემთხვევის ერთ საერთო, მრავალშტატიან აფეთქებად დაკავშირების მტკიცებულება არ არსებობს, თუმცა რამდენიმე კლასტერზე გამოძიება გრძელდება.
ინფექციის მთავარი სიმპტომია ხშირი წყლიანი დიარეა. მას შეიძლება ახლდეს მადის დაკარგვა, წონის კლება, მუცლის სპაზმი, შებერილობა, გულისრევა და დაღლილობა; შედარებით იშვიათად – ღებინება, თავის ან სხეულის ტკივილი და დაბალი სიცხე. სიმპტომები ჩვეულებრივ იწყება ინფიცირებიდან დაახლოებით ერთ კვირაში, თუმცა შეიძლება 2 დღიდან 2 კვირამდე ან მეტ ხანსაც დასჭირდეს. მკურნალობის გარეშე დაავადება ზოგჯერ რამდენიმე დღიდან ერთ თვეზე მეტხანს გრძელდება და სიმპტომები შეიძლება დროებით გაქრეს, შემდეგ კი დაბრუნდეს.
ციკლოსპორიაზი უმეტეს შემთხვევაში სიცოცხლისთვის საშიში არ არის, მაგრამ ხანგრძლივმა დიარეამ შეიძლება დეჰიდრატაცია გამოიწვიოს – განსაკუთრებით ბავშვებში, ხანდაზმულებში და იმუნოდაქვეითებულ ადამიანებში. CDC-ის მიხედვით, მკურნალობის ძირითადი საშუალებაა ტრიმეტოპრიმ-სულფამეტოქსაზოლი, თუმცა გადაწყვეტილება ექიმმა უნდა მიიღოს; სიმპტომებისას მნიშვნელოვანია სითხეების მიღება და სამედიცინო კონსულტაცია.
პრევენციის მთავარი გზავნილი საკვების უსაფრთხოებაა. CDC ურჩევს მოსახლეობას ხელების დაბანას ნედლი ხილისა და ბოსტნეულის მომზადებამდე და შემდეგ, პროდუქტის კარგად გარეცხვას გამდინარე წყალში, მყარი ზედაპირის მქონე ხილისა და ბოსტნეულის გახეხვას სუფთა ჯაგრისით, დაზიანებული ადგილების მოჭრას და დაჭრილი ან გაფცქვნილი პროდუქტის სწრაფად მაცივარში შენახვას. თუმცა მნიშვნელოვანია ერთი დეტალი: Cyclospora ზოგჯერ პროდუქტზე მყარად ეკვრის და გარეცხვა რისკს ამცირებს, მაგრამ სრულად ვერ გამორიცხავს.
ეს ამბავი საქართველოშიც საყურადღებოა, მიუხედავად იმისა, რომ აფეთქება აშშ-ში ხდება. კლიმატის ცვლილება, გლობალური საკვების მიწოდების ჯაჭვები და ნედლი პროდუქტის მოხმარება საკვებიდან გადამდები ინფექციების კონტროლს უფრო რთულს ხდის. მთავარი გაკვეთილი მარტივია: ნაწლავური ინფექციების დროს მხოლოდ ინდივიდუალური ჰიგიენა არ კმარა – საჭიროა ძლიერი ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა, სწრაფი ეპიდზედამხედველობა, საკვების კონტროლი და მოსახლეობისთვის დროული, გასაგები კომუნიკაცია.
საბოლოოდ, მიჩიგანის შემთხვევა აჩვენებს, რამდენად სწრაფად შეიძლება გამრავლდეს ერთი შეხედვით “იშვიათი“ ინფექცია, თუ წყარო დროულად ვერ დადგინდა. გამოძიება გრძელდება, ამიტომ ყველაზე სწორი გზავნილი ახლა ასეთია: ხანგრძლივი წყლიანი დიარეის შემთხვევაში ადამიანმა ექიმს უნდა მიმართოს, ხოლო საზოგადოებრივი ჯანდაცვის უწყებებმა წყაროს სწრაფი დადგენა და საკვების უსაფრთხოების კონტროლი უნდა გააძლიეროს.
