როდესაც საქმე ვაქცინაციას ეხება, დეტალებს მნიშვნელობა აქვს. ახალი კვლევა, რომელიც ჟურნალ “Cell”-ში გამოქვეყნდა, გვთავაზობს საინტერესო და მარტივ რჩევას: ბუსტერ აცრის იმავე მკლავში გაკეთებამ, სადაც პირველი დოზა გაიკეთეთ, შესაძლოა თქვენი იმუნური სისტემის პასუხი გააძლიეროს და დააჩქაროს.
ავსტრალიელი მეცნიერების მიერ ჩატარებულმა კვლევამ გამოავლინა ის უჯრედული მექანიზმი, რომელიც ამ მოვლენის უკან დგას. როგორც ჩანს, აცრის შემდეგ, ჩვენი იმუნური სისტემა არა მხოლოდ ზოგადად “იმახსოვრებს” პათოგენს, არამედ ამას ლოკალურადაც აკეთებს.
როგორ მუშაობს “ლოკალური იმუნური მეხსიერება”?
ვაქცინაციის დროს, ორგანიზმში შედის პათოგენის უსაფრთხო ვერსია (ანტიგენი), რომელიც ლიმფურ კვანძებში იფილტრება. ეს კვანძები იმუნური სისტემის ერთგვარი “საწვრთნელი ბაზებია”, სადაც ორგანიზმი რეალურ მტერთან საბრძოლველად ემზადება.
კვლევამ აჩვენა, რომ პირველი აცრის შემდეგ, ინექციის ადგილთან ყველაზე ახლოს მდებარე ლიმფურ კვანძში განსაკუთრებული მზადყოფნა ცხადდება. იმუნური უჯრედების ორი ტიპი – მაკროფაგები (რომლებიც “შთანთქავენ” პათოგენებს) და მეხსიერების B უჯრედები (რომლებიც “იმახსოვრებენ” მას და ანტისხეულებს გამოიმუშავებენ) – სწორედ ამ ლოკალურ კვანძში რჩებიან და ერთგვარ “მორიგეობას” აწესებენ.
როდესაც ბუსტერი იმავე მკლავში კეთდება, ანტიგენი პირდაპირ ამ “განგაშის რეჟიმში” მყოფ უჯრედებთან ხვდება. შედეგად, მეხსიერების B უჯრედები ბევრად უფრო სწრაფად და ეფექტიანად აქტიურდებიან და მაღალი ხარისხის ანტისხეულების გამომუშავებას იწყებენ.
რას გვეუბნება ადამიანებზე ჩატარებული კვლევა?
მექანიზმის აღმოჩენის შემდეგ, მეცნიერებმა მცირე კლინიკური კვლევა 30 მოხალისეზე ჩაატარეს, რომლებიც Pfizer-BioNTech-ის კოვიდ-ვაქცინით აიცრნენ. მონაწილეთა ნაწილმა ბუსტერი იმავე მკლავში გაიკეთა, ნაწილმა კი – საპირისპიროში.
შედეგები შთამბეჭდავი იყო:
- ჯგუფმა, რომელმაც აცრა იმავე მკლავში გაიკეთა, ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების გამომუშავება მეორე დოზიდან ერთ კვირაში დაიწყო.
- ჯგუფს, რომელმაც აცრა სხვადასხვა მკლავში გაიკეთა, ანტისხეულების იმავე დონის მისაღწევად მეტი დრო დასჭირდა.
“თუ თქვენ აცრები სხვადასხვა მკლავში გაქვთ გაკეთებული, სანერვიულო არაფერია”, – ამბობს კვლევის თანაავტორი, იმუნოლოგი მი ლინგ მუნიე. “ჩვენი კვლევა აჩვენებს, რომ დროთა განმავლობაში დაცვის დონე თანაბრდება. მაგრამ პანდემიის დროს, დაცვის პირველი რამდენიმე კვირა მოსახლეობის დონეზე უზარმაზარ განსხვავებას შეიძლება ქმნიდეს. “იმავე მკლავის” სტრატეგიამ შესაძლოა კოლექტიური იმუნიტეტის უფრო სწრაფად მიღწევას შეუწყოს ხელი”.
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ კვლევა მცირე იყო და არსებობს სხვა კვლევებიც, რომლებიც საპირისპირო მკლავში აცრას ანიჭებენ უპირატესობას. თუმცა, ამ მექანიზმის აღმოჩენა მეცნიერებს მომავლის ვაქცინების დიზაინში დაეხმარება, რათა მათ ნაკლები ბუსტერი დასჭირდეთ.
