აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ, FDA-მ, მეტასტაზური პანკრეასის ადენოკარცინომის სამკურნალოდ ახალი მიზნობრივი პრეპარატი Rasonque, იგივე daraxonrasib, დაამტკიცა.
პრეპარატი განკუთვნილია ზრდასრულებისთვის, რომლებმაც უკვე მიიღეს სულ მცირე ერთი სისტემური მკურნალობა, ან რომელთათვისაც რამდენიმე პრეპარატისგან შემდგარი სისტემური თერაპია შესაფერისი არ არის.
Rasonque ტაბლეტის სახით დღეში ერთხელ მიიღება და RAS ცილებზე მოქმედებს. სწორედ RAS-ის სასიგნალო გზის პათოლოგიური გააქტიურება არის პანკრეასის სადინარის ადენოკარცინომის ერთ-ერთი მთავარი მამოძრავებელი. ასეთი სიმსივნეების 90%-ზე მეტში RAS-ის, ყველაზე ხშირად KRAS-ის, მუტაციები გვხვდება.
RAS ათწლეულების განმავლობაში ონკოლოგიაში ერთ-ერთ ყველაზე რთულად დასამიზნებელ ცილად ითვლებოდა. ბოლო წლებში მეცნიერებმა მისი ზოგიერთი კონკრეტული მუტაციის წინააღმდეგ პრეპარატების შექმნა შეძლეს, ხოლო daraxonrasib განსხვავებული მიდგომით ერთდროულად RAS-ის რამდენიმე ფორმაზე მოქმედებს.
FDA-ს გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო საერთაშორისო, რანდომიზებული III ფაზის RASolute 302 კვლევა, რომელშიც ადრე ნამკურნალები მეტასტაზური პანკრეასის კიბოს მქონე 500 პაციენტი მონაწილეობდა.
248 პაციენტი daraxonrasib-ს იღებდა, 252 კი ექიმის მიერ შერჩეულ სტანდარტულ ქიმიოთერაპიას.
შედეგებს შორის ყველაზე თვალსაჩინო საერთო გადარჩენადობა იყო. daraxonrasib-ის ჯგუფში მედიანური საერთო გადარჩენადობა 13.2 თვე აღმოჩნდა, ქიმიოთერაპიის ჯგუფში კი 6.7 თვე.
სიკვდილის ფარდობითი რისკი daraxonrasib-ის ჯგუფში დაახლოებით 60%-ით დაბალი იყო.
გაუმჯობესდა დაავადების პროგრესირების გარეშე პერიოდიც. მედიანური მაჩვენებელი ახალი პრეპარატით 7.2 თვე იყო, სტანდარტული ქიმიოთერაპიით კი 3.6 თვე.
სიმსივნის ობიექტური შემცირება daraxonrasib-ის მიმღებთა 30%-ში დაფიქსირდა, ქიმიოთერაპიის ჯგუფში კი 11%-ში.
მნიშვნელოვანია, რომ კვლევა არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ ერთი კონკრეტული RAS მუტაციის მქონე ადამიანებით. მონაწილეთა დაახლოებით 92%-ს RAS G12 მუტაცია ჰქონდა, თუმცა საერთო ანალიზი სხვა RAS ვარიანტების ან დაუდგენელი RAS მუტაციის მქონე პაციენტებსაც მოიცავდა.
მკურნალობას გვერდითი მოვლენებიც ახლავს. FDA-ს მიხედვით, ყველაზე გავრცელებულია გამონაყარი, დიარეა, პირის ღრუს ლორწოვანის ანთება, გულისრევა, დაღლილობა, ღებინება, მუცლის ტკივილი, შეშუპება და მადის დაქვეითება.
III ფაზის კვლევაში მესამე ან უფრო მაღალი ხარისხის გვერდითი მოვლენები daraxonrasib-ის ჯგუფის 61.8%-ში და ქიმიოთერაპიის ჯგუფის 69.6%-ში გამოვლინდა. გვერდითი მოვლენების გამო მკურნალობის სრულად შეწყვეტა კი ახალი პრეპარატის ჯგუფში მნიშვნელოვნად იშვიათი იყო.
პანკრეასის კიბო კვლავ ერთ-ერთი ყველაზე რთულად სამკურნალო სიმსივნეა. American Cancer Society-ის შეფასებით, 2026 წელს აშშ-ში დაახლოებით 67 530 ახალი შემთხვევა და 52 740 სიკვდილია მოსალოდნელი.
ახალი პრეპარატი დაავადების განკურნებას არ ნიშნავს და ამ ეტაპზე ყველა პაციენტისთვის პირველი არჩევანიც არ არის. მისი მთავარი მნიშვნელობა ისაა, რომ ადრე ნამკურნალებ მეტასტაზურ დაავადებაში მან სტანდარტულ ქიმიოთერაპიასთან შედარებით გადარჩენადობის მნიშვნელოვანი უპირატესობა აჩვენა.
FDA-მ Rasonque-ს Breakthrough Therapy, Orphan Drug და Priority Review სტატუსები მიანიჭა. საბოლოო დამტკიცება კი დაგეგმილ ვადაზე დაახლოებით ექვსნახევარი თვით ადრე მოხდა.
RAS-ის წინააღმდეგ წარმატებული თერაპიის შექმნა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი სამეცნიერო მოვლენაა, რადგან ეს ცილა წლების განმავლობაში კიბოს ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან, მაგრამ ყველაზე რთულად დასამიზნებელ მოლეკულად ითვლებოდა.
